Lindqvist Sven „Terra nullius” [RECENZJA]

Czy zastanawialiście się kiedyś nad pojęciami odpowiedzialności i winy zbiorowej? Czy my powinniśmy czuć winę wobec krzywd wyrządzonych setki lat temu przez naszych przodków innym ludziom, czy korzystanie z dóbr będących ich konsekwencją nie nakłada na nas automatycznie piętna grzechu? Sven Lindqvist zastanawia się nad tym.

„Terra nullius” to opowieść o rdzennej ludności Australii, Aborygenach, których kultura, mentalność, życie przez wiele lat od początków kolonizacji, miażdżona była i zamykana w coraz ciaśniejszych klatkach. Lindqvist przedstawia nierzadko przerażające historie o czynach, jakich dopuścili się kolonizatorzy na niewinnych Aborygenach. Mało tego, autor przytacza przerażające przykłady niewiedzy i ignorancji tzw. etnologów i etnografów zachodnich, których „badania” nad kulturą, sztuką, rytuałami nie miały nic wspólnego z rzetelną etnologią. A wyniki tych tzw. badań skrzywidziły Aborygenów na długie lata, zapisuąc się w świadomości Zachodu, zanim ktoś postanowił zdementować bzdury w stylu wielkich teorii Erharda Eylmanna, według którego sympatię aborygeńskiej kobiety łatwiej zaskarbić sobie „łojąc jej skórę” niż malując się, tak jak czynili to rdzenni mieszkańcy Australii. 

Lindqvist w „Terra nullius” łączy stylistykę książki podróżniczej, popularnonaukowej pracy etnograficznej, syntezy wiadomości z wcześniejszych studiów nad kulturą Aborygenów. Ale tak naprawdę to nie jest opowieść wyłącznie o Australii. To książka, która może zmusić do refleksji nad każdą inną mniejszością zdominowaną przez silniejszego orężem najeźdźcę – Indian czy Żydów. Każe nam zastanowić się nad tym czy czasem ziemia, którą zamieszkujemy, elementy kultury i sztuki, które wykorzystujemy, wszystkie dobra które mamy nie są nasączone krwią i cierpieniem mniejszych ludów, które nasi przodkowie wyssali zgodnie z zasadą „terra nullius” – ziemi niczyjej. Czy nie powinniśmy czuć wobec nich jeśli nie winę, to chociaż odrobinę respektu? Lindqvist odpowiada na to pytanie jednoznacznie: tak, ponosimy winę zbiorową za czyny naszych przodków. Możemy się z nim nie zgodzić, możemy dyskutować. Ale argumenty ma potężne, więc przygotujcie się dobrze. 

Kaśka Paluch

aborygeni, terra nulius

Podróże, muzyka, książki, filmy
wywiady, artykuły, recenzje

Znajdź nas

To była piękna przygoda!

Po trzynastu latach istnienia, Etnosystem.pl zakończył swoją działalność. Strona pozostaje w charakterze archiwum. Dziękuję za tę piękną przygodę i do zobaczenia w innym miejscu – zapraszam na noisefromiceland.com

Kaśka Paluch