Tworzą poza granicami kraju, ale nagrywają w bombardowanym Kijowie, udowadniając, że kultura to najsilniejsza tarcza przeciwko imperializmowi. Słynny ukraiński kwartet DakhaBrakha opowiada o nowym albumie „Ptakh”, artystycznym „etno-chaosie” oraz muzyce, która staje się globalnym wezwaniem do solidarności i walki o wolność.

Kaśka Paluch: Tytuł płyty, „Ptakh” [Ptak], przywodzi na myśl potężną symbolikę wolności, lotu i więzi. Jaka historia i jaka główna myśl stoją za tym wydawnictwem?

DakhaBrakha: Album wziął swoją nazwę od jednego z zawartych na nim utworów, zatytułowanego właśnie „Ptakh”. Jego teksty napisał Serhij Żadan – jedna z najbardziej wybitnych postaci współczesnej literatury ukraińskiej. Piosenka opowiada o marzeniach o spokojnym życiu, sprawiedliwości oraz o nadziei, której dzisiaj wszyscy tak bardzo potrzebujemy.

Czy proces twórczy przy tym albumie ewoluował w porównaniu do waszych wcześniejszych prac, zwłaszcza biorąc pod uwagę wszystko, czego Ukraina doświadczyła w ostatnich latach?

Większość utworów napisanych po wybuchu pełnoskalowej wojny powstała poza Ukrainą, w przerwach między naszymi międzynarodowymi trasami koncertowymi. Wcześniej jednak nad nową muzyką zawsze pracowaliśmy w Kijowie, w naszym domowym teatrze DAKH.

Pomimo ostrzałów Kijowa i przerw w dostawie prądu ostatecznie zdecydowaliśmy się nagrać ten album w Ukrainie. Zależało nam na tym, aby nasza stolica nadal żyła, funkcjonowała, tworzyła i pracowała. Było dla nas ważne, aby tam być i w ten sposób przyczyniać się do podtrzymywania miasta przy życiu.

Jak z muzycznego punktu widzenia opisalibyście kierunek brzmieniowy tego nowego krążka? Czy eksperymentowaliście z nowymi instrumentami lub technikami produkcyjnymi?

Wierzymy, że podążamy drogą, którą wyznaczyliśmy sobie ponad 20 lat temu. Tę drogę nazywamy etno-chaosem. Oczywiście muzyka, którą tworzymy dzisiaj, dość mocno różni się od tej sprzed lat. My sami się zmieniliśmy i zmienił się świat wokół nas. Niemniej jednak wciąż eksperymentujemy z ukraińskimi tradycjami muzycznymi i ludowymi.

Jeśli chodzi o instrumentarium, na tym albumie pojawiają się gitara elektryczna oraz organy – oba te instrumenty to nowe dodatki do naszego brzmienia. Uważamy je za ekscytujące, twórcze i bardzo pasujące do kierunku, który odkrywamy.

Jak dotąd publiczność na trasie koncertowej przyjmuje waszą nową muzykę?

Nowa muzyka jest zawsze odbierana nieco bardziej ostrożnie niż dobrze znane i uwielbiane hity. Mimo to napływające opinie są bardzo pozytywne. Album wciąż toruje sobie drogę do słuchaczy, a niektóre z jego utworów już stały się numerami, na które ludzie czekają z niecierpliwością i witanymi są entuzjastycznymi oklaskami.

Występy na żywo niosą dziś ze sobą ogromny ładunek emocjonalny i kulturowy. Jak przygotowujecie się mentalnie i artystycznie przed wyjściem na scenę każdego wieczoru?

Rozumiemy, że nasze koncerty to dziś coś znacznie więcej niż tylko muzyka. Są one również okazją, by pomóc naszemu krajowi i ostatecznie wspomóc Europę w stawieniu oporu i pokonaniu rosyjskiego imperializmu, terroryzmu oraz zła.

Świadomość tego daje nam siłę do występowania co wieczór. Nie zawsze jest to łatwe, zwłaszcza gdy wiesz, że w tej samej chwili na Twoje rodzinne miasta spadają pociski, drony i wszelkiego rodzaju inne bronie.

Jak międzynarodowa publiczność reaguje na nowy materiał na żywo i czy ta energia różni się w zależności od miasta?

Ogólnie rzecz biorąc, publiczność na całym świecie zareagowała na nasz nowy materiał bardzo pozytywnie. Jesteśmy niezwykle zadowoleni z takiego odzewu.

Jesteśmy wdzięczni ludziom na całym świecie za zrozumienie i docenienie naszej muzyki.

Z jakim przesłaniem – według waszych nadziei – słuchacze wracają do domów po waszym występie na tej trasie?

Chcemy wierzyć, że dzisiaj dajemy ludziom nadzieję.

Pragniemy przypomnieć im, że nasza walka o wolność wciąż trwa. Ukraińcy znajdują się obecnie na linii frontu tej walki. Cena naszej odporności mierzona jest w bolesnych i nieodwracalnych stratach w ludzkich istnieniach.

Jest jasne, że Rosja ma bardzo ambitne plany dotyczące nowego podziału Europy. A jedynym powodem, dla którego wojska rosyjskie nie znajdują się dziś w państwach bałtyckich, w Czechach czy w Polsce, jest to, że Ukraińcy każdego dnia dokonują aktów niezwykłej odwagi, często płacąc za to straszną cenę. Ale nie mamy innego wyjścia. Tylko razem cywilizowany świat może przeciwstawić się rosyjskiemu terroryzmowi.

Jesteśmy głęboko wdzięczni za to wsparcie.

Dopóki my, jako Europejczycy, pozostajemy po właściwej stronie historii, mamy szansę. Mamy nadzieję.

Jako ambasadorowie kultury Ukrainy, jak postrzegacie rolę muzyki w zachowaniu tożsamości i budowaniu globalnej solidarności w obecnym czasie?

Ochrona naszej narodowej tożsamości stała się dla Ukraińców prawdziwym wyzwaniem. Tak było przez minione wieki i niestety pozostaje to równie aktualne w 2026 roku.

Wielkie i agresywne imperium najwyraźniej nie zamierza poprzestać na terytoriach, które zająć zdążyło podczas tej wojny. Nawet cały Donbas by im nie wystarczył. Putin i cała jego machina propaganda kategorycznie odmawiają Ukraińcom prawa do istnienia.

Otwarcie mówią o ostatecznym rozwiązaniu tak zwanej „kwestii ukraińskiej”, dokładnie tak, jak nazistowskie Niemcy usiłowały niegdyś rozwiązać „kwestię żydowską”.

Tożsamości narodu broni jego armia, ale kształtuje ją jego kultura. Samo istnienie ukraińskiej muzyki jest już aktem oporu przeciwko rosyjskiej agresji i jej szowinistycznej ideologii.

Jako muzycy, którzy zjeździli pół świata, głęboko szanujemy różnorodność i bogactwo naszego świata. Każdy naród i każda kultura są wyjątkowe i niezastąpione, a ochrona tej różnorodności ma fundamentalne znaczenie.

To wielkie wyzwanie dla ludzkości: w jaki sposób będziemy mogli w przyszłości współistnieć i współpracować bez agresji, z wzajemnym szacunkiem dla siebie nawzajem?

DakhaBrakha zagrają w Polsce:

  • Wrocław – 15 listopada 2026 r. (niedziela), godz. 20:00, klub Zaklęte Rewiry (ul. Krakowska 100)
  • Kraków – 15 grudnia 2026 r. (wtorek), godz. 20:00, Klub Kwadrat

zdjęcia: Andriy Petryna