Już od 21 do 27 sierpnia 2026 roku Zakopane ponownie stanie się tłem dla jednego z najbarwniejszych i najbardziej prestiżowych wydarzeń kulturalnych w Polsce. Przed nami 57. edycja Międzynarodowego Festiwalu Folkloru Ziem Górskich. Przez tydzień stolica Tatr będzie tętnić tradycyjną muzyką, tańcem i rzemiosłem artystów z całego świata.

Festiwalowa wioska, zlokalizowana na Górnej i Dolnej Równi Krupowej, ugości kilkanaście zespołów z różnych zakątków globu. To niepowtarzalne święto to nie tylko atrakcja turystyczna, ale też głęboko zakorzeniona tradycja umacniająca tożsamość kulturową.

Ponad 90 lat tradycji: Skąd wyrosło zakopiańskie święto?

Dzieje festiwalu sięgają czasów II Rzeczypospolitej. Jego rodowód wiąże się z koncepcją „Związku Ziem”, którą w latach 20. XX wieku sformułował wybitny pisarz Władysław Orkan. Pragnął on zjednoczyć wszystkie grupy zamieszkujące polskie Karpaty – od Huculszczyzny aż po Beskid Śląski – wokół wspólnego programu rozwoju.

Idea ta zmaterializowała się w postaci „Święta Gór”. Pierwsze plany z 1934 roku pokrzyżowała wielka powódź, lecz już 4 sierpnia 1935 roku Podhalanie uroczyście przywitali pod Tatrami muzyków, tancerzy i śpiewaków z całego łuku Karpat. Huculi, Łemkowie, Bojkowie oraz górale żywieccy, sądeccy i beskidzcy przez tydzień prezentowali swój dorobek. Co ciekawe, już wtedy wydarzenie miało charakter konkursowy, a pierwsze główne nagrody zdobyli Huculi. Dwa lata później impreza, już jako „Tydzień Gór”, przeniosła się do Wisły.

Zobacz galerię zdjęć archiwalnych Międzynarodowego Festiwalu Folkloru Ziem Górskich w Zakopanem

Po II wojnie światowej tradycja odżyła pod nazwą „Jesieni Tatrzańskiej”. Przełom nastąpił we wrześniu 1965 roku, gdy występ czterech lokalnych grup w kinie „Giewont” zachwycił publiczność i pokazał, że folklor widowiskowy ma ogromną siłę przyciągania. W 1968 roku festiwal zyskał rangę międzynarodową, zapraszając pierwsze grupy z zagranicy.

Początkowo rywalizowano o jedną „Złotą Ciupagę”, jednak ogromne zróżnicowanie form artystycznych skłoniło jury pod przewodnictwem etnografa Romana Reinfussa do zmiany regulaminu. Wyodrębniono kategorie dla folkloru autentycznego, artystycznie opracowanego oraz stylizowanego, a w 1975 roku dodano kategorię folkloru rekonstruowanego. Dzięki temu festiwal stał się potężnym narzędziem ochrony czystej tradycji karpackiej, motywując kolejne pokolenia do odtwarzania zapomnianych obrzędów. W ciągu minionego półwiecza w Zakopanem zaprezentowało się blisko 600 zespołów zagranicznych oraz ponad 200 grup polskich.

Kto powalczy o Złote Ciupagi w tym roku? Zespoły Konkursowe

Kontynuując tę wieloletnią tradycję, w tegorocznych zmaganiach konkursowych wezmą udział mistrzowie tradycji z kilku kontynentów:

  • Bośnia i Hercegowina – KUD „Ivan planina” (Tarčin): Zespół o imponującej, ponad 75-letniej historii (założony w 1949 r.), promujący bogate dziedzictwo kulturowe swojego kraju.
  • Bułgaria – Zespół Autentycznego Folkloru „Alino”: Grupa działająca od 1965 roku w regionie sofijskim, specjalizująca się w prezentowaniu czystego, autentycznego folkloru i dawnych obrzędów.
  • Chorwacja – KUD Salona (Solin): Powstał w 1943 roku jako chór mieszany, dziś prezentuje zróżnicowany chorwacki folklor przez sekcje wokalne i taneczne.
  • Czechy – Zespół Tańca Ludowego „Vizovjánek” (Vizovice): Reprezentanci wschodniej części Czech, którzy od 1972 roku kultywują zwyczaje i obrzędy regionu Wołoszczyzny Morawskiej.
  • Portugalia – Grupo Folclórico da Corredoura (Guimarães): Założona w 1956 roku grupa odtwarza lokalne zwyczaje rolnicze i prezentuje autentyczne, tradycyjne stroje z XVIII i XIX wieku.
  • Rumunia – Zespół Folklorystyczny „Dor de Joc” (Cluj-Napoca): Choć sam zespół sceniczny powstał w 2023 roku, tworzą go pasjonaci związani ze znaną szkołą tradycyjnego tańca rumuńskiego.
  • Sardynia (Włochy) – „Città di Tempio”: Zespół o światowej sławie (działa od 1966 r.), który przybliży publiczności unikalne tańce regionu Gallura w zachwycających strojach z XVIII wieku.
  • Senegal – „Ballet Saly Welingara”: Gorący, afrykański temperament w sercu Podhala. Grupa założona w 1986 roku przez Gnouma Doucare, słynąca z żywiołowych rytmów.
  • Słowacja – Grupa Folklorystyczna „Čačinare” (Spišská Nová Ves): Zespół założony w 2009 roku przez dojrzałych artystów – byłych członków młodzieżowej grupy „Čačina”, których połączyła niezmienna pasja do tańca.
  • Turcja – Anatolian Folklore Foundation (Ankara): Prawdziwi weterani sceny i jedyna taka fundacja w Turcji (od 1981 r.). Zdobyli aż 14 międzynarodowych tytułów mistrzowskich.
  • Węgry – Badacsony-Tördemic Folk Dance Ensemble: Zespół dbający o przekaz tradycji regionów Bakony oraz Balaton Uplands, wyróżniony tytułem „Akredytowanego Wybitnego Zespołu Tańca Ludowego”.

Obok zagranicznych gości w koncertach konkursowych wezmą udział także reprezentanci Polski.

Gwiazdy estrady i wieczorne brzmienia: Koncerty na Folkową Nutę

Festiwal to nie tylko tradycja w czystej formie, ale też jej nowoczesne interpretacje. Na scenie plenerowej wystąpią:

  • Stefan Stec ze Słowacji (piątek, 21 sierpnia, godz. 20:00),
  • Roby Lakatos (sobota, 22 sierpnia, godz. 20:00) – genialny skrzypek łączący klasykę, jazz i tradycję romską,
  • Jan Karpiel-Bułecka i przyjaciele (środa, 26 sierpnia, godz. 19:00) – ikona podhalańskiej muzyki.

Najważniejsze wydarzenia festiwalu

Program tegorocznej edycji obfituje w stałe, niezwykle widowiskowe punkty programu:

  • Tradycje Podhala na start (21 sierpnia): Mistrzostwa Podhala w Powożeniu, konkurs na Fiakra Roku oraz Śpiew Pytacki. Tego samego dnia Dziecięcy Zespół im. Klimka Bachledy poprowadzi próbę bicia rekordu w tańcu zbójnickim!
  • Tradycyjne Wesele Góralskie (22 sierpnia): Widowisko obrzędowe „Wypytowiny” oraz spektakl weselny w wykonaniu zespołu im. „Bartusia Obrochty” z Zakopanego.
  • Niedzielny Korowód i Inauguracja (23 sierpnia): Po uroczystej Mszy Świętej w Kościele Św. Krzyża roztańczony korowód przejdzie ulicami Zamoyskiego i Krupówki. Wieczorem (godz. 18:00) odbędzie się Koncert Inauguracyjny.
  • Muzyka Łukiem Karpat (26 sierpnia): Specjalny koncert łączący tradycje muzyczne krajów karpackich (Polska, Rumunia, Węgry, Czechy, Słowacja).
  • Finał i Modlitwa o Pokój (27 sierpnia): Ekumeniczna modlitwa w Sanktuarium na Krzeptówkach oraz uroczysty Koncert Finałowy (godz. 17:00), podczas którego poznamy laureatów nagród.

Bogata reprezentacja Górali Polskich

Pierwszy dzień festiwalu (piątek) tradycyjnie należeć będzie do rodzimych tradycji. W ramach koncertu „Mali Górale” wystąpią najmłodsi laureaci festiwalu „Złote Kierpce”: „Mali Hamernicy” z Krakowa, „Małe Regle” z Poronina, „Szkolny Zespół Pieśni i Tańca Polany” z Kościeliska oraz „Mali Białcanie” z Białki. Dziedzictwo polskich gór zaprezentują także zespoły dorosłe: „Istebna”, „OwCok” z Orawy, „Zielony Jawor” ze Spisza oraz gospodarze – zakopiański zespół „Budorze”.

Warsztaty, rzemiosło i życie festiwalowe

Festiwal to także okazja do wzięcia udziału w warsztatach regionalnych (malowanie drewnianych łyżek, tworzenie lalek ze szmatek, rzemiosło z Bolesławca, a także robienie mioteł czy wicie wianków). Towarzyszyć mu będzie Kiermasz Sztuki Ludowej i Rzemiosła Artystycznego, wystawy fotograficzne, Otwarte Pracownie Artystów Zakopiańskich oraz pokaz mody folkowej autorstwa Anety Larysy Knap.

Poza oficjalnymi zmaganiami, sercem wydarzenia pozostaje nieoficjalne życie festiwalowe – wieczorne spotkania przy ognisku w wiosce festiwalowej, gdzie przy dźwiękach góralskiej muzyki spotykają się mieszkańcy Podhala i turyści z całego świata.

Wstęp na wydarzenia w wiosce festiwalowej jest wolny! Zapraszamy do wspólnego przeżycia tej wyjątkowej, folklorystycznej przygody.