Wiosna na Orawie!

Zabudowa w skansenie w Zubrzycy Górnej, fot. Orawa.eu

11 maja Muzeum – Orawski Park Etnograficzny w Zubrzycy Górnej zaprezentuje zwiedzającym nowy sektor, składający się z 12 obiektów, wraz z wyposażeniem, które tego dnia będą tętniły życiem. W każdej z chałup będą się odbywały warsztaty i pokazy tradycyjnego rzemiosła, a na wolnym powietrzu prezentacja dawnych, tradycyjnych gier i zabaw dziecięcych. Nie zabraknie też muzyki - od folkloru, przez rozrywkową po klasyczną, która zabrzmi w należącym do skansenu kościele. Znajdzie się także coś dla smakoszy! Poznajcie orawski skansen.

 

Krótka historia skansenu w trzech odsłonach

1. W poszukiwaniu serca Orawy…

Fenomen orawskiego skansenu kryje się, w ofiarowanej w 1937 r. narodowi polskiemu przez ostatnich właścicieli, XVII-wiecznej zagrodzie szlacheckiej Moniaków wraz z czterohektarowym założeniem parkowo-krajobrazowym.

Pragnienie ocalenia rodzinnego gniazda i miłość do polskiej ziemi Joanny Wilczkowej i Sandora Lattyaka wiele lat później zaowocowały piękną ideą ratowania dziedzictwa Orawy dla potomnych.

W połowie lat 50. XX w za sprawą dr Hanny Pieńkowskiej i dr Wandy Jostowej wokół rodowej siedziby Moniaków powstało muzeum regionalne z programem ekspozycyjnym typu parkowego dla którego nazwa: Muzeum - Orawski Park Etnograficzny w Zubrzycy Górnej została przyjęta w początku lat 70. XX w.

W latach 50. – 70 XX w. XVIII w. i XIX wieczne zagrody i karczmy, dzwonniczki, warsztaty i ule z Podwilka, Zubrzycy, Jabłonki i Lipnicy rozsiadły się godnie wśród sędziwych drzew otulając swoim jestestwem stary dwór. Muzeum rozrastało się i lśniło bogactwem wielu historii opowiedzianych na nowo.

2. Przy wiejskiej drodze

Z czasem jednak koncepcja parku etnograficznego przestała wystarczać. Nowa idea stworzenia obrazu dawnej wsi orawskiej, łańcuchówki rozproszonej, zawładnęła wyobraźnią skansenowskich muzealników.

W latach 70. XX w., za sprawą ówczesnej dyrektor – Grażyny Herzig-Wolskiej - i jej znakomitego zespołu z Działu Etnografii oraz Działu Dokumentacji i Konserwacji Muzeum OPE powstaje plan zagospodarowania przestrzennego w postaci tzw. struktury przestrzennej wsi (czyli tzw. II sektor Muzeum) i zostają dokonane zakupy obiektów zabytkowych w liczbie ośmiu.

Poza oswojoną przestrzenią wrośniętych w historię parku domostw z miłością i poświęceniem odtworzono wiele zagród, warsztatów, szkołę i obiekty małej architektury.

Mozolna praca załogi Muzeum pod kierownictwem Pani Wolskiej i kolejnego dyrektora Parku - Eugeniusza Moniaka przynosiła efekty, budziła radość i wywoływała dumę z wykonanego dzieła oraz znalazła uznanie środowiska muzealników w postaci najwyższego wyróżnienia tzw. SYBILLI.

Wieś pysznić się zaczęła swoją nową historią zaklętą w sędziwych odrzwiach, mocarnych płazach, kształtach zdobnych nadokienników i poezją codziennych przedmiotów. Jednak był to dopiero początek….

3. Nowe plany, nowe możliwości – nowe przestrzenie kultury

Wraz z Emilią Rutkowską – dyrektor skansenu od 2001 roku nastał nowy rozdział w historii Muzeum. Dzięki niespożytej energii i uporowi nowej dyrektorki translokowano i odbudowano oraz poddano zabiegom konserwatorskim wiele obiektów budownictwa regionalnego z terenu polskiej Orawy i obszaru zamieszkałego przez górali kliszczackich ( obiekty z XVII-XX w.).

Dzięki staraniom wielu osób 1 stycznia 2006 roku Muzeum przeszło pod zarząd Województwa Małopolskiego, a nowy organizator, to nowe możliwości. Dzięki życzliwości i poparciu Województwa Emilia Rutkowska wraz z pracownikami Muzeum przygotowała kolejne plany rozbudowy nowego sektora Parku i w ramach zadania pn: "Rozwój Orawskiego Parku Etnograficznego w Zubrzycy Górnej" – współfinansowanego z MRPO 2007-2013 zrealizowała m.in.:

- odbudowę zabytkowego kościoła w Tokarni wraz z dwoma kapliczkami i dzwonnicą (wraz z zagospodarowaniem terenu pod wspomnianą inwestycję),
- rekonstrukcję zabytkowej remizy z Harkabuza (z okresu międzywojennego)
- odbudowę 4 zabytkowych budynków gospodarczych: Piekielnickiego z Piekielnika (poł. XX w.), W. Moniaka z Zubrzycy Górnej - Zimnej Dziury (pocz. XX w.), J. Misińca z Zubrzycy Górnej Zimnej - Dziury (poł. XX w.) oraz Łukaszczyka-Cibiorza z Podwilka (lata międzywojenne),
- generalny remont zagrody Kowalczyków (XIX w.) w Zubrzycy Górnej - Zimnej Dziurze
- przenosiny i odbudowę zabytkowej plebanii (tzw. fary), salek katechetycznych i zabudowań gospodarczych z Powilka.

W nowym sektorze powstały również: nowoczesny amfiteatr oraz plac zabaw dla dzieci wraz z zapleczem sanitarnym.

Dwa serca

Można śmiało powiedzieć, że od chwili ukończenia ww. prac w Muzeum biją obok siebie dwa serca: jedno dworskie, szlacheckie, zaklęte w dostojnej bryle dworu Moniaków osadzonego na wiek wieki pośród sędziwych zagród i starych drzew parku i drugie – w przemodlonych ścianach drewnianej świątyni z Tokarni, królującej nad orawską wsią nowego sektora skansenu.

Kropka nad "i"

Uwieńczeniem i zamknięciem ww. projektu będzie wybudowanie kopii młynotartaku z Chyżnego w tzw. „starym sektorze” Muzeum. Zadanie realizowane w b.r. ze środków MPRO przy wsparciu finansowym Województwa Małopolskiego jest dopełnieniem koncepcji ścieżek przemysłu wiejskiego na Orawie w postaci prezentowanych na terenie skansenu (w jego starej i nowej części) wiejskich zakładów przemysłowych (olejarni, folusza, tartaku, kuźni).

I co dalej? – nowe przestrzenie – koncepcje ożywiania ekspozycji stałych

Orawski skansen w najbliższej przyszłości będzie się nadal rozwijał (poprzez: zakup gruntów, translokację najcenniejszych, znajdujących się w terenie obiektów, adaptację istniejących zabytkowych nieruchomości do nowych celów służących rozwijającej się turystyce i kulturze, rozbudowę infrastruktury skansenu: o nowy parking, w przyszłości tradycyjną gastronomię i pomieszczenia magazynowe z profesjonalnymi pracowniami konserwatorskimi oraz centrum konferencyjnym , a także pokojami dla gości).

W niedalekiej przyszłości zaplanowano również konserwację drzew znajdujących się na terenie Parku oraz projekty nowych ogródków, pól uprawnych oraz nasadzeń drzew owocowych. Takie zabiegi w połączeniu z konserwacjami obiektów zabytkowych znajdujących się na terenie skansenu wpłyną znacząco na uatrakcyjnienie ekspozycji i zapewnią trwałość sędziwym nieruchomościom.

Ale na tym nie koniec. Kontynuując chlubną tradycję ścieżek regionalnych zapoczątkowanych przez dyrektor Emilię Rutkowską, niedawno, we współpracy z lokalnymi stowarzyszeniami, Muzeum rozpoczęło rozmowy na temat sezonowej (weekendowej, w okresie wiosna - lato) propozycji ożywienia przestrzeni kulturowych skansenu poprzez prezentacje warsztatowe rzemieślników i artystów w wybranych obiektach Muzeum (z naciskiem na dawne wiejskie rzemiosła i przemysł). Próbkę tych wysiłków będzie można zobaczyć 11 maja podczas otwarcia sezonu turystycznego na Orawie i nowych przestrzeni kulturowych Muzeum.

Z kolei zakończenie programu inwestycyjnego Rozwój Orawskiego Parku Etnograficznego w Zubrzycy Górnej znajdzie swój epilog w realizacji programu edukacyjnego "Śladami przemysłu wiejskiego na Orawie".

Program Wiosny na Orawie, 11 maja 2013
Muzeum - Orawski Park Etnograficzny, nowy sektor Muzeum

Część I

12.00 – Powitalny utwór w wykonaniu współpracujących z Orawskim Centrum Kultury w Jabłonce zespołów regionalnych: Małe Podhale, Hajduki i Iskierecki,
12.10 – Otwarcie sezonu i nowych przestrzeni kulturowych skansenu przez Marszałka Województwa Małopolskiego.
12.25 – Podziękowanie Pani Emilii Rutkowskiej za wieloletnią pracę na rzecz skansenu na stanowisku dyrektora Muzeum.
12.45 – Poświęcenie skansenu.

Część II

13.00 – Podziękowania i wspomnienia przyjaciół i zaprzyjaźnionych instytucji dla Pan Emilii Rutkowskiej
Koncert orawskich kapeli dla Pani Emilii. Występ w wykonaniu zespołów regionalnych: Małego Podhala i Iskierecek, Hajduków.
16.00 – Spektakl "Ostatni wolorz, czyli Don Kichot po orawsku" w wykonaniu Orawskiej Grupy Teatralnej im. dra Emila Kowalczyka z Lipnicy Wielkiej i Chyżnego (reż. Robert Kowalczyk)
17.00 – Konkurs
18.00 – Koncert De Press

Kościół p.w. Matki Bożej Śnieżnej
15.00 – Koncert Orkiestry Kameralnej w Nowym Targu w ramach projektu "Filharmonia pod strzechami”\".
W programie:
Arcangelo Corelli - Concerto grosso D-dur Jan Sebastian Bach – Koncert na 2 skrzypiec i orkiestrę;
Georg Philipp Telemann - Koncert na skrzypce, trąbkę i orkiestrę.

Obiekty w nowym sektorze

1. od 10.00 do 18.00 - prezentacje twórców regionalnych wraz z warsztatami pokazowymi (malarstwo, rzeźba, dawne zajęcia i rzemiosła).

2. lekcja na temat flory Babiej Góry (Babia Góra o różnych porach roku „Spójrz przez okno” – slide show oraz zajęcia edukacyjne dla dzieci i młodzieży). Slide show odbędzie się w zabudowie gospodarczej przy Plebani. O każdej pełnej godzinie począwszy od 11- tej do 15 tej 30 minutowy pokaz przeźroczy. W ramach zajęć edukacyjnych planuje się: gra planszowa dla 16 osób jednorazowo (11:30; 13:30) botaniczne domino dla max. 8 osób jednorazowo (12:30); szkiełko i oko mędrca – prezentacja z komentarzem (14:00 – 15:00),

3. zajęcia i konkursy dla dzieci i młodzieży (z Orawską Biblioteką Publiczną),

4. dodatkowo specjalnie dla dzieci Muzeum przygotuje orawskie zabawy dziecięce. W programie znajdą się: Ulijanka; Stary niedźwiedź mocno śpi; Polowanie; Konopki; Rzucanie szyszką na odległość; Zabawa w noszenie wody. Teren dla zabaw będzie wyznaczony i oznakowany. Zabawy organizowane będą w systemie ciągłym. Podczas zabaw dzieci będą znajdować się pod opieką rodziców.

5. prezentacje ofert kulturalnych i turystycznych poszczególnych gmin, instytucji, stowarzyszeń, etc.

6. dodatkowo: Goście będą mogli (odpłatnie) zjeść potrawy regionalne przygotowane przez Stowarzyszenie Gospodyń Wiejskich z Podwilka.

Szczegółowe informacje: www.orawa.eu

Zabudowa w skansenie w Zubrzycy Górnej, fot. Orawa.eu

Szanowna Użytkowniczko, Szanowny Użytkowniku, zanim klikniesz „Przejdź do serwisu” lub zamkniesz to okno, prosimy o przeczytanie tej informacji. Prosimy w niej o Twoją dobrowolną zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych przez naszych partnerów biznesowych oraz przekazujemy informacje o tzw. cookies i o przetwarzaniu przez nas Twoich danych osobowych. Klikając „Przejdź do serwisu” lub zamykając okno, zgadzasz się na poniższe. Możesz też odmówić zgody lub ograniczyć jej zakres. Zgoda Jeśli chcesz zgodzić się na przetwarzanie przez Etnosystem.pl Twoich danych osobowych, które udostępniasz w historii przeglądania stron i aplikacji internetowych oraz danych lokalizacyjnych generowanych przez Twoje urządzenie, w celach marketingowych (obejmujących zautomatyzowaną analizę Twojej aktywności na stronach internetowych i w aplikacjach w celu ustalenia Twoich potencjalnych zainteresowań dla dostosowania reklamy i oferty) w tym na umieszczanie znaczników internetowych (cookies itp.) na Twoich urządzeniach i odczytywanie takich znaczników, kliknij przycisk „Przejdź do serwisu” lub zamknij to okno. Jeśli nie chcesz wyrazić zgody kliknij „Zamknij”. Wyrażenie zgody jest dobrowolne. Powyższa zgoda dotyczy przetwarzania Twoich danych osobowych do śledzenia statystyk Google Analytics czy wyświetlania Ci dedykowanych reklam.
Więcej informacji Przejdź do serwisu Zamknij