Rumunia: Wesoły Cmentarz

Wesoły Cmentarz

Moment śmierci to wesoły czas oczekiwania na lepsze życie - tak przynajmniej twierdzili Rumuni z Dacji, którzy pomieszkiwali tam z Celtami. Dzięki ich przekonaniom, które przedostały się w głąb kraju, w miejscowości Săpânța, 2 km od granicy z Ukrainą, spotkamy się z etnograficznym fenomenem - Wesołym Cmentarzem.

Romskie tradycje kulturowe różnią się dość poważnie od naszych lokalnych, więc i niektóre cmentarze wyglądają inaczej. Rumuński Wesoły Cmentarz nazywany jest "cudem etnograficznym" i trudno się z tym określeniem nie zgodzić - kiedy się go zobaczy. Wizyta na nim jest doświadczeniem jedynym w swoim rodzaju. 
 
W Rumunii wierzy się, że duch zmarłego przebywa w niedalekiej okolicy jeszcze po śmierci. Dlatego konieczne jest zasłonięcie luster, by jego duch nie mylił się w podążaniu właściwą drogą. Drzwi domu są oznaczone kawałkiem czarnego materiału i zdjęciem zmarłego. Czasem zostaje tam na dłużej. Kondukt żałobny niesie świece, rodzina na skrzyżowaniach rzuca monety w kierunku tych, którzy kondukt obserwują. Podczas stypy po ceremonii spożywa się specjalnie przygotowany chleb, podawany gościom ze słowami "Veşnicǎ pomenire!", które oznaczają "ku wiecznej pamięci". Po pogrzebie rodzina zmarłego spotyka się nad jego grobem jeszcze przez kilka dni, jedząc i pijąc, "częstując" zmarłego. 

 

Na rumuńskich nagrobkach powinno znaleźć się zdjęcie zmarłego. Wizerunki osób, które można zobaczyć niedaleko miejscowości Săpânța, na Wesołym Cmentarzu, czyli Cimitrul Vesel, to jednak coś znacznie więcej niż zdjęcie. Każdy nagrobe, trzymany w kolorystyce biało-niebiesko-czerwono-żółtej, czyli w barwach Rumunii, posiada też płaskorzeźby przedstawiające w stylu prymitywizmu scenki z życia zmarłego lub momentu jego śmierci, a pod nimi - dowcipny wierszyk o tym opowiadający. Na Wesołym Cmentarzu znajduje się około 800 nagrobków, a swój obecny kształt zawdzięcza pracy miejscowego artysty Stan Ioan Pătraș, który w 1935 roku wykonał pierwsze "wesołe epitafium". Brzmi tak: "Odkąd byłem małym chłopcem / byłem znany jako Stan Ioan Pătraș / Posłuchajcie mnie, przyjaciele / Nie ma żadnego kłamstwa w tym, co zamierzam powiedzieć / Całe moje życie / Nie chciałem nikogo skrzywdzić / Ale być dobrym tak jak umiałem / Dla każdego kto poprosił / O mój biedny świecie / Ciężkie było życie". 
 
Inne zabawne epitafium jakie znajdziemy na jednym z nagrobków brzmi zaś: "Pod tym ciężkim krzyżem / spoczywa moja biedna teściowa (...) Ty, który przechodzisz obok / spróbuj jej nie obudzić / ponieważ jeśli wróci do domu / skrytykuje mnie bardziej / Ale będę się dobrze zachowywał / Więc ona nie powróci / Zostań tu, droga teściowo!".
 
Wbrew pozorom, jak przeczytaliśmy wcześniej, pogrzeby rumuńskie nie są "imprezami", więc to, co widzimy na Wesołym Cmentarzu odbiega od powszechnego przekonania, kulturowo ugruntowanego w Europie, jakoby pogrzeb i miejsce pochówku musiały być czymś poważnym i uroczystym. Ma to bowiem związek z kulturą Dacji, krainy historycznej południowo-wschodniej Europy (ograniczonej Karpatami, rzeką Prut, dolnym Dunajem i rzeką Cisą). Początkowo ten region zamieszkiwała ludność geto-dacka, czyli Dakowie. Dacja stała się etnicznie jednolita, gdy w końcu III w. p.n.e. opuścili ją Celtowie. W Dacji panowało przekonanie, czy też filozofia, że śmierć to chwila radości i oczekiwania na lepsze życie. Wywodzio się to ze zwyczajów rumuńskich pogan, zalmoxianizmu.

fot. Kaśka Paluch

Szanowna Użytkowniczko, Szanowny Użytkowniku, zanim klikniesz „Przejdź do serwisu” lub zamkniesz to okno, prosimy o przeczytanie tej informacji. Prosimy w niej o Twoją dobrowolną zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych przez naszych partnerów biznesowych oraz przekazujemy informacje o tzw. cookies i o przetwarzaniu przez nas Twoich danych osobowych. Klikając „Przejdź do serwisu” lub zamykając okno, zgadzasz się na poniższe. Możesz też odmówić zgody lub ograniczyć jej zakres. Zgoda Jeśli chcesz zgodzić się na przetwarzanie przez Etnosystem.pl Twoich danych osobowych, które udostępniasz w historii przeglądania stron i aplikacji internetowych oraz danych lokalizacyjnych generowanych przez Twoje urządzenie, w celach marketingowych (obejmujących zautomatyzowaną analizę Twojej aktywności na stronach internetowych i w aplikacjach w celu ustalenia Twoich potencjalnych zainteresowań dla dostosowania reklamy i oferty) w tym na umieszczanie znaczników internetowych (cookies itp.) na Twoich urządzeniach i odczytywanie takich znaczników, kliknij przycisk „Przejdź do serwisu” lub zamknij to okno. Jeśli nie chcesz wyrazić zgody kliknij „Zamknij”. Wyrażenie zgody jest dobrowolne. Powyższa zgoda dotyczy przetwarzania Twoich danych osobowych do śledzenia statystyk Google Analytics czy wyświetlania Ci dedykowanych reklam.
Więcej informacji Przejdź do serwisu Zamknij