Spis treści


Tło etnograficzne

Rysy to oczywiście Podhale, Zakopane i kultura góralska. Jedna z najbardziej odrębnych grup etnicznych w Polsce, wypracowała własną gwarę, specyficzny i rozpoznawalny na całym świecie strój oraz bardzo charakterystyczną muzykę. Gwara góralska posiada wiele zapożyczeń z języka węgierskiego i słowackiego oraz – generalnie – całego Łuku Karpackiego. Wpływy węgierskiego rzucają się w ucho najbardziej wyraźnie. Wpływ na to miała duża rola Podhala na drodze tranzytowej węgierskiego wina w północne rejony Europy.

Charakterystyczny strój góralski męski to białe grube portki z czarnymi lampasami, lekko „rozdarte” na dole nogawki i bogatą parzenicą na udach. Do tego szeroki pas pełniący także rolę sakwy, szeroka biała koszula spięta spinką i kapelusz góralski, czarny, otoczony muszelkami – jak legenda mówi: z Morskiego Oka. Na wierzch górale noszą kamizelki, cuchy lub płaszcze, w zależności od okazji i pogody. Kobiety ubierają kwieciste, bogato zdobione spódnice, białe bufiaste koszule i gorsety z cekinami. Na szyi czerwone, duże korale, na głowie – czasem – chusta.

Cechy charakterystyczne dla muzyki górali podhalańskich precyzuje Włodzimierz Kotoński w artykule "Uwagi o muzyce Podhala": muzyka podhalańska jest różna od muzyki pozostałych regionów Polski, nosi w sobie wpływy folkloru węgierskiego, słowackiego, morawskiego i rumuńskiego, ma też indywidualne cechy, które wpłynęły na jej wyjątkowość. Fundamentalnym atrybutem muzyki podhalańskiej jest to, że w całości opiera się na tzw. "nutach", czyli strukturach harmoniczno-kierunkowych pozbawionych homogenicznych schematów rytmicznych i motywicznych melodii.

{youtube}8jmXsXs1VQw{/youtube}

Na Podhalu występują dwa tańce: góralski i zbójnicki. W rejonie tym oprócz nich pojawiają się też walce i polki, nie posiadające jednak żadnych charakterystycznych regionalnych elementów, wyróżniających je na tle tych samych rodzajów tańców z innych rejonów Polski. Zwykle są to układy wykonywane do słowackich melodii. Wskutek potrzeb związanych z masowym napływem turystów w rejon Podhala oraz powstaniem zespołów profesjonalnych, taniec zbójnicki szybko stał się tańcem estradowym. Prawdopodobnie dla zwiększenia atrakcyjności pokazu, zbójnicki zaabsorbował - poza krokami typowymi dla niego - także drobny i ozwodny z góralskiego.

Muzyka podhalańska znajduje wiele punktów stycznych z muzyką innych rejonów karpackich. Jest to konsekwencja wołoskiej migracji na tym terenie i wpływów kultury wołoskiej oraz przenoszenia elementów innych rejonów Karpat oraz adaptowania ich na gruncie Podhala

Kaśka Paluch

Szanowna Użytkowniczko, Szanowny Użytkowniku, zanim klikniesz „Przejdź do serwisu” lub zamkniesz to okno, prosimy o przeczytanie tej informacji. Prosimy w niej o Twoją dobrowolną zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych przez naszych partnerów biznesowych oraz przekazujemy informacje o tzw. cookies i o przetwarzaniu przez nas Twoich danych osobowych. Klikając „Przejdź do serwisu” lub zamykając okno, zgadzasz się na poniższe. Możesz też odmówić zgody lub ograniczyć jej zakres. Zgoda Jeśli chcesz zgodzić się na przetwarzanie przez Etnosystem.pl Twoich danych osobowych, które udostępniasz w historii przeglądania stron i aplikacji internetowych oraz danych lokalizacyjnych generowanych przez Twoje urządzenie, w celach marketingowych (obejmujących zautomatyzowaną analizę Twojej aktywności na stronach internetowych i w aplikacjach w celu ustalenia Twoich potencjalnych zainteresowań dla dostosowania reklamy i oferty) w tym na umieszczanie znaczników internetowych (cookies itp.) na Twoich urządzeniach i odczytywanie takich znaczników, kliknij przycisk „Przejdź do serwisu” lub zamknij to okno. Jeśli nie chcesz wyrazić zgody kliknij „Zamknij”. Wyrażenie zgody jest dobrowolne. Powyższa zgoda dotyczy przetwarzania Twoich danych osobowych do śledzenia statystyk Google Analytics czy wyświetlania Ci dedykowanych reklam.
Więcej informacji Przejdź do serwisu Zamknij