Bartek Sabela "Afronauci. Z Zambii na Księżyc"

"Spójrz na to drzewo. Ponieważ je widzę, mogę do niego dojść. Tak samo jest z Księżycem" – zwykł mawiać Edward Mukuka Nkoloso. Ponoć wieczorami można go było zobaczyć, jak stoi sam na wzgórzu Chingwele Hill, niczym średniowieczny astronom, który właśnie doszedł do krańców świata i nieśmiało wystawia głowę poza niebiańskie sklepienie. Ludzie mówią, że czasami unosił włócznię i celował ostrzem w srebrny glob. A potem brał zamach i z całych sił ciskał nią w Księżyc.


Pod koniec 1964 roku do Zambii zaczęli zjeżdżać amerykańscy dziennikarze. Jednak nie po to, by pisać o nowym afrykańskim państwie. Szukali pewnego człowieka, który rzucił wyzwanie światowym mocarstwom i uparcie twierdził, że to Zambijczyk, a nie Amerykanin czy Rosjanin, będzie pierwszym człowiekiem na Księżycu. Oto historia zambijskiej Narodowej Akademii Nauki, Badań Kosmicznych i Filozofii oraz szaleńczego marzenia o wolności i podboju Kosmosu.

"Afronauci" to frapująca opowieść o Edwardzie Mukuce Nkoloso, twórcy Zambijskiej Akademii Kosmicznej, i jego planie wystrzelenia rakiety na Księżyc. Tragikomiczna historia Nkoloso doskonale unaocznia paradoksy epoki postkolonialnej, bolesny dialog tradycji z nowoczesnością. To przede wszystkim opowieść o pasji poznawczej, determinacji w pokonywaniu granic cywilizacyjnych, ale także próbie podważenia hegemonii Zachodu.
Sabela z benedyktyńskim zacięciem rekonstruuje dzieje Nkoloso. Pieczołowicie składa puzzle historii, odwiedza archiwa w Lusace, wertuje lokalną prasę, szuka świadków wydarzeń sprzed półwiecza. Wyśmienity reportaż i kapitalna praca o wykuwaniu się współczesnej tożsamości politycznej w świecie pozaeuropejskim. Z pewnością jedna z najoryginalniejszych książek o Afryce ostatnich lat!" [Błażej Popławski]

Książka "Afronauci" Bartka Sabeli ukaże się 12. kwietnia 2017 r. nakładem Wydawnictwa Czarne.

Fragment książki "Afronauci":
"Jest w tej historii też coś czysto dziecięcego. Czasami myślę, że to scenariusz na romantyczny film dla wytwórni Disneya. A jednak kosmiczna wycieczka nie była pomysłem dziesięciolatka, lecz człowieka mocno osadzonego w rzeczywistości, byłego wojskowego i aktywnego polityka UNIP. Sam, gdy byłem mały, uwielbiałem wyobrażać sobie Kosmos. Wyobrażać, niekoniecznie obserwować. Dostałem od rodziców książkę, która wydawała mi się ogromna jak cały wszechświat. Były tam planety, gwiazdy, komety, mgławice i kosmiczne obłoki, Droga Mleczna, kratery na Księżycu i kosmiczne sondy. Moim ulubionym znaczkiem pocztowym w kolekcji, którą dostałem od ojca chrzestnego, był ten z kosmonautami. Nie pamiętam czy rosyjskimi, czy amerykańskimi. Pamiętam tylko tę czarną przestrzeń za postacią w grubym skafandrze i wielką owalną szybę hełmu, w której wszystko się odbijało i zakrzywiało. Na któreś urodziny w domu pojawił się też plastikowy łazik księżycowy radzieckiej produkcji, który buczał, warczał, migał zielonym światełkiem, kręcił w kółko plastikową anteną i zawsze jechał w innym kierunku, niż chciałem. Mniej więcej w tym samym czasie, miałem może siedem lat, czyli pod koniec lat osiemdziesiątych, dostałem na Gwiazdkę kupiony za ciężko zarobione pieniądze, wystany w długiej peweksowskiej kolejce zestaw Lego. Kosmos. Najprawdziwszy. Granatowe klocki układały się w kosmiczne statki, rakiety i księżycowe bazy, a ludziki miały na plecach butle z tlenem i hełmy z małą, ruchomą szybką. W przerwach w składaniu klocków oglądałem Sondę, gdzie panowie Kurek i Kamiński zgłębiali tajemnice mikro i makrokosmosu. Dobrze pamiętam czołówkę programu z kosmicznym statkiem o dziwacznym kształcie lecącym w ciemne, rozgwieżdżone otchłanie przy akompaniamencie dramatycznej muzyki. O dziwo nigdy nie byłem fanem Gwiezdnych wojen. Do dziś nie widziałem żadnej części pierwotnej trylogii i żadnego z następnych sequeli i prequeli. Nie bawił mnie też Pi i Sigma, szyty zbyt grubymi nićmi, zbyt naiwny i niedorzeczny. Nie opuszczałem za to żadnego odcinka Star Treka i marzyłem, żeby kiedyś na pokładzie statku Enterprise osiągnąć prędkość warp. Gapiłem się też w okrągłą mapę nieba i choć kompletnie nic z niej nie rozumiałem, to zapamiętywałem nazwy i kształty. Pierwszą swoją dziewczynę poderwałem na to, że potrafiłem pokazać na niebie gwiazdozbiór Kasjopei. Nie tam Wielki Wóz, to potrafił każdy. Ale Kasjopea – pięć ułożonych w zygzak gwiazd mitycznej królowej Etiopii – czyniła cuda.

Bartek Sabela (ur. 1982) – z wykształcenia architekt, a z zamiłowania podróżnik, fotograf, snowboardzista i przede wszystkim wspinacz. Jako pisarz debiutował w 2013 roku książką Może (morze) wróci. Opowieść o Uzbekistanie i ginącym Morzu Aralskim została nagrodzona Bursztynowym Motylem oraz Nagrodą Magellana. Obecnie związany jest z wydawnictwem Czarne, gdzie w październiku 2015 roku ukazała się jego druga książka Wszystkie ziarna piasku. Reportaż z terenów Sahary Zachodniej, ostatniej afrykańskiej kolonii, został nagrodzony przez fundację Afryka Inaczej Afrykasem 2015 i nominowany do nagrody „Newsweeka” im. Teresy Torańskiej. Regularnie współpracuje z „Kontynentami”, publikował także w „Dużym Formacie” i „Gazecie Wyborczej”.

Bartek Sabela "Wszystkie ziarna piasku" - recenzja
Bartek Sabela i Hamza Lakhal - wywiad