"Reborn": suka ma głos

Pomianowska - Reborn - fot. mat. prasowe
Już we wrześniu ukaże się kolejna płyta multiinstrumentalistki i propagatorki dawnych polskich instrumentów strunowych, Marii Pomianowskiej. Tym razem Pomianowska oddała w całości głos suce biłgorajskiej. "Dawno temu w Indiach zrozumiałam, że cała muzyka została już dawno skomponowana i znajduje się w miejscu poza czasem i przestrzenią. My artyści tworząc ją w istocie odkrywamy tylko coś co już istnieje, tak jak podróżnik odkrywa nowe lądy. Wydobywamy to z potencjalności i materializujemy" - mówi o materiale nagranym na "Reborn" Maria Pomianowska.

O płycie "Reborn: the voice of suka" pisze Maria Pomianowska:
"Ostatnie kilkadziesiąt lat obserwujemy w Europie powrót do brzmienia zapomnianych instrumentów muzycznych. W moim odczuciu to jeden z elementów procesu odnajdywania tożsamości kulturowej i przywrócenia zagubionej, naturalnej hierarchii wartości. Na fali tych poszukiwań przed ponad dwudziestu laty wsparta ogromną wiedzą Ewy Dahlig-Turek i mistrzowską ręką lutnika Andrzeja Kuczkowskiego, podjęłam się nie lada wyzwania - rekonstrukcji sposobu gry na zapomnianych staropolskich fidelach kolanowych - suce biłgorajskiej, suce mieleckiej i fideli płockiej.

Wiele lat zastanawiałam się nad problemem, na ile odtworzenie praktyki wykonawczej ma być rekonstrukcją (przy niezwykle skromnym materiale źródłowym), a na ile twórczym odtworzeniem. Moim głównym pragnieniem było, aby bazując na jak najbardziej szczegółowych (na ile to możliwe) informacjach, przywrócić do życia technikę gry, ale przy założeniu ciągłości rozwoju instrumentów. Co by było gdyby instrumenty tego typu nie zaginęły, ale podobnie jak fidele kolanowe Indii, Bałkanów czy Mongolii rozwijały się, wzbogacając praktykę wykonawczą i repertuar o nowe elementy dostosowane do kolejnej epoki historycznej?

Zaczynając zatem cały proces rekonstrukcji, zakładałam że będzie to po części proces odtwórczy, a po części tworzenie nowej techniki gry. Udało mi się w ten sposób stworzyć własny system strojenia instrumentów oraz ich repertuar. Ustaliłam nieco większe od opisanych w źródłach historycznych rozmiary suki biłgorajskiej , mieleckiej i fideli płockiej. Stały się one kanonem dla lutników, którzy współcześnie wytwarzają kopie wspomnianych wyżej instrumentów.

Mam wielu kontynuatorów. Nie tylko w Polsce i Europie ale i również w Azji i Afryce. Część studentów kopiuje moje pomysły, inni tworzą swoje własne wizje. Wielkim wzbogaceniem procesu odtwórczego okazała się przyjaźń i wymiana doświadczeń ze Zbigniewem Butrynem, ludowym muzykiem z Janowa Lubelskiego, który podjął się rekonstrukcji suki biłgorajskiej ze znaczka pocztowego.

Płyta którą oddaję do Państwa rąk to moje muzyczne kartki z podróży. Kompozycje własne, które od lat pisałam „do szuflady”. Dawno temu w Indiach zrozumiałam, że cała muzyka została już dawno skomponowana i znajduje się w miejscu poza czasem i przestrzenią. My artyści tworząc ją w istocie odkrywamy tylko coś co już istnieje, tak jak podróżnik odkrywa nowe lądy. Wydobywamy to z potencjalności i materializujemy. Klimaty tradycyjnej muzyki polskiej, echo melodii perskich i indyjskich, rytmy Bliskiego czy Dalekiego Wschodu odcisnęły się na moim sercu jak pieczęć. Trzydzieści lat podróży po wszystkich kontynentach z sukami i fidelami uświadomiło mi, że te proste staropolskie instrumenty potrafią rozmawiać we wszystkich językach Świata. Posłuchajcie ich odrodzonego dźwięku. Alfabetu XXI wieku".
 
REBORN - THE VOICE OF SUKA
Artyści:
Maria Pomianowska - śpiew, suka biłgorajska, fidel płocka, kompozycje
Aleksandra Kauf - śpiew, suka biłgorajska, suka mielecka
Iwona Rapacz - suka basowa
Patrycja Napierała - instrumenty perkusyjne
 
O instrumentach pisze Maria Pomianowska:
"Jedną z cech wyróżniających polskie instrumentarium ludowe od niemieckiego, słowackiego czy białoruskiego jest występowanie niemal wyłącznie instrumentów smyczkowych. Fidele stanowią trzon wszystkich tradycyjnych kapel Rozróżniamy dwa rodzaje instrumentów smyczkowych: fidele ramieniowe i kolanowe. Te drugie przez wieki były szczególnie rozpowszechnione na ziemiach polskich.

O popularności pozycji kolanowej na ziemiach polskich świadczą zapiski niemieckiego teoretyka muzyki Martina Agricoli w jego dziele z 1545 r. "Musica instrumentalis deudsch" dotyczące tzw. polskich skrzypiec. Jako charakterystyczną dla kultury polskiej opisuje Agricola trzymanie instrumentu w pozycji pionowej oraz granie tzw. techniką „paznokciową”. Polega ona na skracaniu strun poprzez odepchnięcie ich w bok płytką paznokcia palców lewej ręki. Agricola wspomina o istnieniu tego instrumentu w kilku rejestrach co wiązało się z jego wielkością. Powodem dla którego Agricola zainteresował się polskimi skrzypcami była odmienna od zachodnio-europejskiej technika gry, która powodowała piękne brzmienie instrumentu.

Oryginał sześciostrunowej fideli płockiej odnaleziono w 1985 r. podczas prac wykopaliskowych prowadzonych w Płocku. Pochodzenie warstwy zawierającej instrument określono na połowę XVI w. Jest to jedyny zachowany egzemplarz XVI-wiecznego ludowego instrumentu smyczkowego. O jego wyjątkowości decyduje rzadki typ podstawka o dwóch nóżkach nierównej długości oraz bardzo zachowawcze cechy konstrukcyjne (brak podstrunnicy i strunociągu), nawiązujące do średniowiecza.
 
Czterostrunową sukę biłgorajską zrekonstruowano na podstawie źródeł ikonograficznych, jako że nie zachował się żaden oryginał. Były to wzmianki prasowe z końca XIXw. oraz akwarela namalowaną przez Wojciecha Gersona (1895).
 
Pięciostrunowa suka mielecka zrekonstruowana została na bazie akwareli Stanisława Putiatyckiego, przedstawiająca „włościanina ze skrzypcami z okolic Mielca” (1840 r.), znajdująca się w zbiorach Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie. Instrument posiada cechy konstrukcyjne, które wskazują na to, że można go uznać za hybrydę powszechnie już wówczas znanych skrzypiec i będących w zaniku form kolanowych.
 
Wszystkie wymienione instrumenty trzyma się podczas gry w pozycji kolanowej, skracając struny przez boczny dotyk paznokciem. Ta technika wykonawcza zanikła u końca XIXw".

Płyta "Reborn - the voice of suka" ukaże się we wrześniu 2016 nakładem wydawnictwa ForTune - posłuchajcie kilku nagrań z płyty:
https://soundcloud.com/user-720147526/sets/reborn-cd-by-maria-pomianowska
Szanowna Użytkowniczko, Szanowny Użytkowniku, zanim klikniesz „Przejdź do serwisu” lub zamkniesz to okno, prosimy o przeczytanie tej informacji. Prosimy w niej o Twoją dobrowolną zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych przez naszych partnerów biznesowych oraz przekazujemy informacje o tzw. cookies i o przetwarzaniu przez nas Twoich danych osobowych. Klikając „Przejdź do serwisu” lub zamykając okno, zgadzasz się na poniższe. Możesz też odmówić zgody lub ograniczyć jej zakres. Zgoda Jeśli chcesz zgodzić się na przetwarzanie przez Etnosystem.pl Twoich danych osobowych, które udostępniasz w historii przeglądania stron i aplikacji internetowych oraz danych lokalizacyjnych generowanych przez Twoje urządzenie, w celach marketingowych (obejmujących zautomatyzowaną analizę Twojej aktywności na stronach internetowych i w aplikacjach w celu ustalenia Twoich potencjalnych zainteresowań dla dostosowania reklamy i oferty) w tym na umieszczanie znaczników internetowych (cookies itp.) na Twoich urządzeniach i odczytywanie takich znaczników, kliknij przycisk „Przejdź do serwisu” lub zamknij to okno. Jeśli nie chcesz wyrazić zgody kliknij „Zamknij”. Wyrażenie zgody jest dobrowolne. Powyższa zgoda dotyczy przetwarzania Twoich danych osobowych do śledzenia statystyk Google Analytics czy wyświetlania Ci dedykowanych reklam.
Więcej informacji Przejdź do serwisu Zamknij