Śląskie pierniki dla dzieci

Piernikowe dzieci, fot. mat. promocyjne Muzeum w Gliwicach

Z piernikami zazwyczaj kojarzy się Toruń i kształt serca, a czy widzieliście kiedyś piernikowe niemowlę w ozdobnym powijaku? Warto przypomnieć, że starym śląskim zwyczajem rodzice chrzestni wręczali swoim nowonarodzonym chrześniakom podarek na szczęście, czyli ozdobną, piernikową figurkę z wyobrażeniem dzieciątka w koronkowym beciku. O tradycji w Dzień Dziecka przypomni Muzeum w Gliwicach.

Chrzestni wcale nie musieli jechać po piernikowe niemowlaczki aż do miasta Mikołaja Kopernika. Tradycje piernikarstwa na Śląsku sięgają XIV w., a i Gliwice swego czasu należały do najznaczniejszych ośrodków wyrobu pierników. Dzisiaj o świetnej przeszłości i niezwykłym obyczaju niemal zapomniano. Pozostały jednak stare drewniane formy w zbiorach gliwickiego Muzeum. Niegdyś to z ich pomocą wyrabiano, a następnie wypiekano piernikowe dzieci.

Muzeum w Gliwicach, chcąc przywrócić na Śląsku piękną tradycję obdarowywania nowonarodzonego dziecka piernikową figurką, wykonało repliki zabytkowych form i podjęło współpracę z  piernikarską manufakturą. Piernikowe dzieci powinny pojawić się w Gliwicach z początkiem czerwca - w sam raz na Dzień Dziecka. "Niech, tak jak kiedyś, piernikowe niemowlęta przynoszą wszystkim dzieciom wiele radości i szczęścia" - mówi Grzegorz Krawczyk dyrektor gliwickiego Muzeum.

"Słowo piernik" - opowiada Bożena Kubit, etnograf Muzeum  w Gliwicach - "pochodzi od dawnego słowa „pierny”, czyli pieprzny. Głównymi surowcami do wyrobu pierników były mąka, miód i przyprawy korzenne, takie jak pieprz, cynamon, goździki, gałka muszkatołowa, anyż, kardamon i kolendra,  przywożone głównie z Indii. Pierniki były wyrabiane w miastach i były bardzo drogie, toteż kupowali je jedynie bogaci ludzie (szlachta i bogate mieszczaństwo). Aby otrzymać pierniki o odpowiednim, wyszukanym smaku ciasto musiało odpowiednio długo leżakować - zwykle około 12 tygodni, lecz zdarzało się, że nawet kilkanaście lat. Ich walory podnosiła niejednokrotnie efektowna forma: na szczególne okazje pieczone były dekoracyjne, bardzo twarde pierniki, którymi obdarowywano wyjątkowych gości. Ich kształt otrzymywano używając specjalnych form piernikarskich, piękne rzeźbionych w klockach z twardego drewna (jabłoń, grusza polna), zamawianych u najwybitniejszych ówczesnych snycerzy. Tematyka wzorów była różnorodna: od postaci w bogatych strojach - damy, rycerze, żołnierze - poprzez postaci świętych, szczególnie patronów poszczególnych miejsc i zawodów, aż po pierniki o tematyce obyczajowej – w tym niezwykle popularne serca piernikowe - lub z wyobrażeniami zwierząt, ptaków itp.

Szczególnym wyrobem było piernikowe dziecko w ozdobnych powijakach, czyli niemowlę zawinięte w pieluszki. Takie pierniki, występujące nie tylko na Górnym Śląsku, ale także np. w Toruniu, były najczęściej kupowane przez rodziców chrzestnych jako dar dla chrześniaków.  Na Śląsku tradycje piernikarstwa sięgają XIV w. i wiążą się z działalnością klasztorów, a największy rozkwit nastąpił w XVI-XVIII w. Do najstarszych i najznaczniejszych ośrodków na Górnym Śląsku należały: Nysa, Brzeg, Opole, Racibórz, Pszczyna, Gliwice, Cieszyn, Bytom i Koźle. Z czasem, w związku ze zniesieniem pod koniec XVIII w. rygorów cechowych i zastąpieniem w XIX w. drogiego miodu syropem buraczanym, nastąpiło znaczne rozpowszechnienie pierników. Natomiast w początkach XX w. nastąpił upadek rzemiosła piernikarskiego związany z upowszechnieniem cukru, który wyparł droższy miód i jego przetwory".

Już od 1 czerwca 2013 r. Piernikowe dzieci, ozdobne pierniki (nie do spożycia), wykonane ręcznie z prawdziwego piernikowego ciasta będzie można zakupić w Willi Caro i Centrum Informacji Kulturalnej i Turystycznej w Gliwicach. Od wszystkich zainteresowanych zakupem piernikowych figurek Muzeum będzie zbierać zamówienia.

Piernikowy Dzień Dziecka
Sobota, 1 czerwca 2013, Willa Caro, godz. 11.00 – 13.00

Oprócz piernikowych dzieci w zbiorach Muzeum w Gliwicach znaleźć można inne - równie piękne, kunsztownie wykonane formy do wyrobu pierników. Jest rycerz na koniu, dama w strojnej sukni, szlachcic ze strusim piórem na kapeluszu… W Dzień Dziecka ich gipsowe repliki będzie można w Willi Caro ozdobić i pomalować. Do zabawy i piernikowych warsztatów, Muzeum w Gliwicach zaprasza wszystkich - młodszych i starszych, którzy mają ochotę na piernikowy renesans.

Wstęp wolny,  ze względu na ograniczoną ilość miejsc - zapisy pod numerem telefonu 32 335 44 03.
Organizator: Muzeum w Gliwicach

Więcej na www.muzeum.gliwice.pl.

Piernikowe dzieci, fot. mat. promocyjne Muzeum w Gliwicach

Szanowna Użytkowniczko, Szanowny Użytkowniku, zanim klikniesz „Przejdź do serwisu” lub zamkniesz to okno, prosimy o przeczytanie tej informacji. Prosimy w niej o Twoją dobrowolną zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych przez naszych partnerów biznesowych oraz przekazujemy informacje o tzw. cookies i o przetwarzaniu przez nas Twoich danych osobowych. Klikając „Przejdź do serwisu” lub zamykając okno, zgadzasz się na poniższe. Możesz też odmówić zgody lub ograniczyć jej zakres. Zgoda Jeśli chcesz zgodzić się na przetwarzanie przez Etnosystem.pl Twoich danych osobowych, które udostępniasz w historii przeglądania stron i aplikacji internetowych oraz danych lokalizacyjnych generowanych przez Twoje urządzenie, w celach marketingowych (obejmujących zautomatyzowaną analizę Twojej aktywności na stronach internetowych i w aplikacjach w celu ustalenia Twoich potencjalnych zainteresowań dla dostosowania reklamy i oferty) w tym na umieszczanie znaczników internetowych (cookies itp.) na Twoich urządzeniach i odczytywanie takich znaczników, kliknij przycisk „Przejdź do serwisu” lub zamknij to okno. Jeśli nie chcesz wyrazić zgody kliknij „Zamknij”. Wyrażenie zgody jest dobrowolne. Powyższa zgoda dotyczy przetwarzania Twoich danych osobowych do śledzenia statystyk Google Analytics czy wyświetlania Ci dedykowanych reklam.
Więcej informacji Przejdź do serwisu Zamknij