• Od początku
  • Magazyn
  • O festiwalu fokloru i sztuki ludowej w latach 60. i 70. XX wieku - historycznie i sentymentalnie


O festiwalu fokloru i sztuki ludowej w latach 60. i 70. XX wieku - historycznie i sentymentalnie - Kalendarrium PFF

Spis treści

KALENDARIUM PŁOCKIEGO FESTIWALU FOLKLORYSTYCZNEGO

23-26 czerwca 1966 - Pierwsza prezentacja folkloru miała miejsce w ramach „Mazowieckiej Wiosny Kulturalnej”, związanej z obchodami 1000-lecia państwa polskiego i X wieków Płocka w 1966r. Zorganizowano spotkania z twórcami ludowymi,  wystawę „Mazowiecka wiosna w obrzędach i zdobnictwie”,  kiermasz sztuki ludowej, koncerty zespołów regionalnych. Płocki festiwal współtworzyli m.in.: Barbara Kowalska - dyrektorka Płockiego Domu Kultury, Edward Kostek - autor scenografii w amfiteatrze, Michał Sepioł - wieloletni konferansjer, Wanda Bejman - prowadząca imprezy związane z Nocą Kupały,  grupa osób związanych z klubem ZMS „Marabut”: Leszek Guzowski, Seweryn Ners, Leszek Chilman, Marek Jóźwiak, Stefan Tuliński, Zbigniew Kotula, Ryszard Zielski i wielu innych.

24-25 czerwca 1967 - Rozpoczyna się I Festiwal Folklorystyczny. Podobnie jak w roku poprzednim zostaje wpisany w program „Mazowieckiej Wiosny Kulturalnej”.  Wystąpiły zespoły ludowe z Wisły, Kcyni - „Pałuki”, Lublina, Kartuz - „Kaszuby”, Obrytego - „Białe Kurpie”. Zorganizowano „Kiermasz Cepelii”, na którym można było nabyć tkaniny, ceramikę ludową, wycinanki i hafty oraz rzeźby w drewnie.

14-15 września 1968 - II Festiwal przeniesiono na jesień z powodu Telewizyjnego Turnieju Miast.  II. edycja odbyła się już w odnowionym i rozbudowanym amfiteatrze.  Nadano mu nazwę   „Festiwalu Folklorystycznego Ziem Nadwiślańskich”, która miała oddawać przyjętą koncepcję ograniczenia terytorialnego jako kryterium wyboru zespołów i twórców.

20-22 czerwca 1969 - III Festiwal Folklorystyczny miał już charakter ogólnokrajowy. Wystąpiły zespoły z 12 województw, reprezentujące 16 regionów, m.in.: Zespół Pieśni i Tańca „Jutrzenka” z Bolesławic, ZPiT „Kurpianka” z Kadzidła, ZPiT z Wiejskiego Domu Kultury z Łużnej, Ludowy Zespół z Rzeczycy, Regionalny ZPiT „Szamotuły”.  Obok koncertów zespołów ludowych, stałym punktem programu stawały się wystawy tkanin, prezentacje rzeźby ludowej, strojów, spotkania z poetami ludowymi i zabawy taneczne.

19-23 czerwca 1970 - IV Ogólnopolskiemu Festiwalowi Folklorystycznemu towarzyszyło założenie „wydobywania nowych artystycznych wartości z tradycyjnej kultury ludowej, konfrontację artystycznego dorobku różnych zespołów ludowych uprawiających autentyczny folklor swojego regionu”. Festiwal miał być także przestrzenią wymiany doświadczeń nie tylko twórców, ale również wszystkich osób zaangażowanych w rekonstruowanie  folkloru - instruktorów, choreografów. Poza drukami ulotnymi i programami towarzyszącymi  festiwalowi, wydano również „Informator”, zawierający szczegółowe informacje o występujących artystach. W efekcie nawiązania kontaktów kulturalnych z dawną Jugosławią do udziału w festiwalu został zaproszony Zespół Kulturalno-Artystyczny „Karadzic” z Loznicy.

17-21 czerwca 1971 - W V Festiwalu Folklorystycznym wzięło udział 20 zespołów ludowych, Festiwal – jak pisał Franciszek Dorobek, jeden z jego głównych  inicjatorów i organizatorów –  „obudził na wsi mazowieckiej autentyczny ruch kulturalny”. Festiwal zainaugurował „Koncert Mazowiecki” według koncepcji Aleksandra Błachowskiego. Płocki Dom Kultury wydał po raz pierwszy folder „Kiermasz sztuki ludowej”, zawierający szczegółowe informacje na temat artystów ludowych i omówienie ich twórczości.  Tekst folderu opracowali Janusz Kowalski i Jan Nowak,  zajmujący się na stałe w sztabie organizacyjnym wyszukiwaniem twórców ludowych, a autorem oprawy graficznej był Jerzy Mazuś.

30 czerwca - 3 lipca 1972 - VI Ogólnopolski Festiwal Folklorystyczny zbiegł się z rocznicą czterdziestolecia wydania przez Drukarnię Braci Detrychów „Wesela na Kurpiach”. Festiwal zainaugurował „Koncert Mazowiecki” w reżyserii i opracowaniu Grażyny Dąbrowskiej, pokazujący nowe regiony folklorystyczne Mazowsza. Koncepcja wyrosła na bazie prowadzonych przez autorkę badań. W koncertach w amfiteatrze wzięły udział m.in.:  Zespół „Kurpianka” z Kadzidła, zespoły ze wsi Czermno i Słubice w powiecie gostynińskim. Spoza regionu kurpiowsko-mazowieckiego, na festiwalu pojawiły się Zespoły Pieśni i Tańca Ludowego reprezentujące różne województwa m.in. z Nowego Stawu (gdańskie), z Sidziny (opolskie), z Batorówka (poznańskie), z Głuska (lubelskie), z Cieszyna (katowickie). Spotkania z poetami ludowymi odbywały się w siedzibie Towarzystwa Naukowego Płockiego, a na placu przed Ratuszem organizowano kiermasze sztuki ludowej. Wydano dwa katalogi: „Kiermasz sztuki ludowej” oraz „Artystyczna twórczość powiatu płockiego”.

23-25 czerwca 1973 - VII Festiwal Folklorystyczny realizował podobne założenia artystyczne, co poprzednie. Do programu wprowadzono jednak „Dzień Chemika” – prezentację zespołów folklorystycznych, prowadzonych przez Związek Zawodowy Chemików. W koncertach festiwalowych wzięły udział m.in.:  Zespół „Tramblanka” Zakładu Płytek Ceramicznych w Opocznie,  Zespół Tańca Ludowego Zakładów Porcelany Stołowej „Ćmielów”, Zespół Pieśni i Tańca Zakładowego Domu Kultury Zakładów Włókien Sztucznych „Wistom” z Tomaszowa Mazowieckiego, Zespół regionalny „Kurpie”  Zakładowego Domu Kultury  Ostrołęckich Zakładów Celulozowo- Papierniczych i wiele innych. Poza tym, można było obejrzeć kapele prezentujące folklor odtwarzany z zapisów nutowych i tekstowych: Zespół Taneczny „Podgórzanie” z Gorlic, Kapelę „Herudki” z Lipnicy Wielkiej, Kapelę Ludową „Rusiniaki” z Kosiorek. Szczególnym wydarzeniem był kiermasz, którego formuła nawiązywała do dawnych jarmarków ludowych. Wzięło w nim udział kilkudziesięciu artystów ludowych i rzemieślników:  rzeźbiarze,  garncarze,  tkaczki i wycinarki, koronkarki i hafciarki,  plecionkarze, kowale, artyści zajmujący się plastyką obrzędową. Istotnym efektem włączenia Dnia Chemika do programu Festiwalu było pogłębienie  związków przemysłu z działalnością kulturalną, w imię realizacji hasła sojuszu świata pracy z kulturą i sztuką.

21-23 czerwca 1974 - Nowym punktem w programie VIII Festiwalu były nagrody tygodnika „Barwy” im. Oskara Kolberga. Przewodniczącym komisji artystycznej był Aleksander Jackowski. Imprezy towarzyszące: kiermasz ludowych potraw i napojów, kiermasz wydawnictw etnograficznych i folklorystycznych oraz wystawa prac laureatów konkursu im. Oskara Kolberga w Muzeum Mazowieckim. Ukazała się również książka Mariana Pokropka pt. „Jarmark Płocki” z sylwetkami twórców ludowych i z opisem ich prac. I nagrodę w 1974 roku otrzymał zespół „Limanowianie” istniejący przy Zakładzie Produktów Naftowych CPN w Limanowej.  Festiwal miał swój udział w kształtowaniu pozycji przemysłu jako mecenasa kultury. Przedsiębiorstwa stawały się mecenasami artystów, a prasa donosiła:  „Organizatorzy wystąpili z cenną inicjatywą – zaproponowali zakładom pracy kupno rzeźb  ludowych prezentowanych na kiermaszu w celu wzbogacenia ekspozycji Muzeum Mazowieckiego. Kilka zakładów złożyło już takie oferty m.in. Płocka Drukarnia Akcydensowa, Fabryka Maszyn Żniwnych, PKS.”

20-22 czerwca 1975 - Formuła i koncepcja artystyczna IX Festiwalu, nie zmieniły się. W  odróżnieniu od poprzednich, w programie nie znalazł się „Koncert Mazowiecki”.  W zamian przedstawiono inscenizację „Wesela na Kurpiach” w wykonaniu „Kurpiaków”, przygotowaną z myślą o międzynarodowym przeglądzie zespołów ludowych w Belgii. W festiwalu wzięło udział 1300 artystów ludowych. 

18-20 czerwca 1976 - Jubileuszowy X Festiwal zmienił nazwę na Festiwal Folkloru i Sztuki Ludowej. Uległ zmianie skład komisji artystycznej, na czele której stanął Józef Burszta. Wydano specjalny informator z pełnym wykazem biorących w festiwalu udział zespołów,  także poetów, garncarzy, malarzy, plecionkarek i innych artystów ludowych. Wybito medale pamiątkowe. Jak wcześniej, ulicami miasta przeszedł korowód, który podlegał ocenie jurorów.  Wśród wykonawców znaleźli się m.in. Zespół Pieśni i Tańca „Beskid” z Bielska-Białej, Zespół Tańca Ludowego Politechniki Poznańskiej, Kapela Dudziarzy Wielkopolskich. Nowością było wprowadzenie „Sceny debiutu” oraz zorganizowanie seminarium nt. „Obecności folkloru i sztuki ludowej we współczesnej kulturze”.

24-26 czerwca 1977 - XI Festiwal Folkloru i Sztuki Ludowej zainaugurował koncert zatytułowany porami roku - „Wiosna, lato”. Podobnie jak koncert finałowy - „Jesień, Zima”, nawiązywał do  cykliczności i podkreślał znaczenie pór roku w życiu wsi. Na stałe do programu weszła wystawa laureatów nagród „Barw” im. Oskara Kolberga, organizowana na Zamku Książąt Mazowieckich. Koncertowały m.in. kapela koźlarska ze Zbąszyna, „Przeroślaki” (woj. suwalskie), kapela Winnickiego z Łowicza, kapela Rawickich Dudziarzy. W TNP zorganizowano Biesiadę Instrumentalistów Ludowych.  W programie znalazło się widowisko folklorystyczne „Noc Kupały”. Spółdzielnia Pracy Przemysłu Artystycznego z Warszawy przygotowała pokaz mody polskiej opartej na motywach ludowych. Współorganizatorem XI edycji była Redakcja Muzyczna Polskiego Radia i Muzyki, zapowiadając realizacje 10 programów z płockiej imprezy. Atrakcją był pokaz wytwarzania garnków z ich wypalaniem w specjalnie zmontowanym piecu.     

czerwiec 1978 - Formuła XII Festiwalu pozostała niezmieniona. W korowodzie zespołów wzięły udział m.in. zespół z Czermna i kapela ludowa z Sarzyny. W zachowanej dokumentacji Kazimierza Stachowicza, fotografa festiwalu,  można odnaleźć  portrety ludowych artystów: Jana Gajdowskiego z Grudziądza, Stanisława Zachury z dawnego woj. bielskiego, Stanisława Bieguna z dawnego woj. rzeszowskiego i wielu innych.

15-17 czerwca 1979 - W programie znalazła się wystawa „Wielcy Polacy w rzeźbie ludowej”. Myślą przewodnią festiwalu było wyjście w miasto, mimo że nieodłączną częścią wcześniejszych edycji były korowody kapel i zespołów.  W związku z tym na placach i ulicach miasta pojawiły się „wędrujące” kapele i  koncerty zespołów pieśni i tańca.  Nocny, finałowy koncert  „Hej, ty Wisło” przygotowano z myślą o Festiwalu „Interwizji” w Sopocie, konkursie dla państw Bloku Wschodniego. Festiwal przypadał na 35 rocznicę Polski Ludowej, z tej racji określano go jako „festiwal festiwali”. Wzięło w nim udział 1500 uczestników reprezentujących wszystkie regiony Polski. Uroczyste wręczenie nagród im. Oskara Kolberga odbyło się tym razem w Domu Technika.  

20-22 czerwca 1980 - W programie XIV Ogólnopolskiego Festiwal Folkloru i Sztuki Ludowej  znalazły się wystawy: „Diabły polskie w rzeźbie i legendzie”, „Dawne narzędzia ludzi Wisły” ze zbiorów Muzeum Etnograficznego w Warszawie, a także seminarium i prezentacja stroju i ludowych instrumentów muzycznych. Dodatkowe estrady dla kapel ludowych i dla  Teatrów Obrzędowych ustawione zostały, jak w latach poprzednich, na Placu Narutowicza i Nowotki-przed Ratuszem. Atrakcją był  kiermasz kwiatów i wypieków staropolskich, przygotowany przez koła gospodyń wiejskich. Ogromnym powodzeniem cieszył się także kram żywieckich pierników, kwasu chlebowego i piwa kozicowego z Kadzidła. Podczas kiermaszu sztuki ludowej – „Jarmarku Płockiego” –  zaprezentowano m.in. prace Spółdzielni Przemysłu Ludowego i Artystycznego „Cepelia” oraz wyroby wikliniarskie Spółdzielni „Wikliniarka” z Lublina.

Oprac. Aleksandra Kołodziejczyk, na podstawie:
Informacja dla prasy. Rys historyczny festiwali folklorystycznych w Płocku. Urząd Miejski w Płocku, 1977
Tygodnik Płocki, Magazyn festiwalowy, czerwiec 1976
Artykuły prasowe

Materiały przekazane do publikacji: Zespół Prasowy Vistula Folk Festival, sierpień 2012

Szanowna Użytkowniczko, Szanowny Użytkowniku, zanim klikniesz „Przejdź do serwisu” lub zamkniesz to okno, prosimy o przeczytanie tej informacji. Prosimy w niej o Twoją dobrowolną zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych przez naszych partnerów biznesowych oraz przekazujemy informacje o tzw. cookies i o przetwarzaniu przez nas Twoich danych osobowych. Klikając „Przejdź do serwisu” lub zamykając okno, zgadzasz się na poniższe. Możesz też odmówić zgody lub ograniczyć jej zakres. Zgoda Jeśli chcesz zgodzić się na przetwarzanie przez Etnosystem.pl Twoich danych osobowych, które udostępniasz w historii przeglądania stron i aplikacji internetowych oraz danych lokalizacyjnych generowanych przez Twoje urządzenie, w celach marketingowych (obejmujących zautomatyzowaną analizę Twojej aktywności na stronach internetowych i w aplikacjach w celu ustalenia Twoich potencjalnych zainteresowań dla dostosowania reklamy i oferty) w tym na umieszczanie znaczników internetowych (cookies itp.) na Twoich urządzeniach i odczytywanie takich znaczników, kliknij przycisk „Przejdź do serwisu” lub zamknij to okno. Jeśli nie chcesz wyrazić zgody kliknij „Zamknij”. Wyrażenie zgody jest dobrowolne. Powyższa zgoda dotyczy przetwarzania Twoich danych osobowych do śledzenia statystyk Google Analytics czy wyświetlania Ci dedykowanych reklam.
Więcej informacji Przejdź do serwisu Zamknij