Gary Paul Nabhan "Kumin, kakao i karawana. Odyseja aromatyczna" [RECENZJA]

Pin It
Kumin, kakao i karawana - okładka
Gary Paul Nabhan znany amerykański etnobotanik, antropolog i wykładowca akademicki w swojej najnowszej książce zabiera czytelników w fascynującą podróż w czasie i przestrzeni. Przemierzając setki kilometrów trasami najsłynniejszych i największych historycznych szlaków handlu przyprawami, autor przemierza jednocześnie setki lat fascynujących dziejów kulinarnej i obyczajowej globalizacji. Punktem wyjścia są dla badacza różnorodne zioła, korzenie, szlachetne żywice i rośliny, których rola w kulturze była tak silna, że kształtowała nie tylko rozwój gospodarczy poszczególnych imperiów, ale wpływała na szeroko rozumiany ład międzynarodowy.  
Ostry smak historii

Ukazanie procesu globalizacji smaków, przemieszczania się trendów kulinarnych i roślin uprawnych oraz znaczącej roli ludów semickich w światowej wymianie handlowej na przestrzeni wieków to w ogromnym skrócie oś konstrukcyjna "Kuminu, kakao...". Nabhan w zadziwiająco sprawny sposób łączy w swojej publikacji elementy podróżniczej opowieści drogi, traktatu historyczno-antropologiczno-lingwistycznego z książką kucharską! Pisarz ma szerokie spojrzenie i głębokie wykraczające poza schematyczne okcydentalne myślenie, nastawienie komparatysty kulturowego. Nie unika poruszania tematów tabu i historycznego przemilczenia, których wiele w dziejach wzajemnych relacji różnych kręgów cywilizacyjnych. Dla przykładu, niezwykle ciekawie opisuje rolę iberyjskich morysków i marranów w eksploracji Ameryki Środkowej i późniejszym transporcie amerykańskich roślin uprawnych i przyprawowych do Hiszpanii, z której to jak wiemy te grupy etniczne brutalnie wygnano!

W "Kuminie, kakao..." znajdziemy prócz opisów rozwoju i upadków takich społeczności jak Nabatejczycy, Sogdyjczycy czy Arabowie (w tym dokładne losy omańsko-libańskiego rodu samego autora) także trzynaście przepisów na potrawy, których etymologia jest równie skomplikowana, co ich skład (zwłaszcza ten odnoszący się do użytych przypraw). Przepisy, które odzwierciedlają dyfuzję kulturową przypraw korzennych wędrujących z jednego miejsca do drugiego, z kontynentu na kontynent, poprzedza dwadzieścia sześć prezentacji tych najważniejszych dla danych regionów (przypraw i ziół ze Starego i Nowego Świata). Mamy więc, do czynienia z książką niezwykłą i bardzo ciekawie pomyślaną, którą docenią nie tylko znawcy akademickich badań kulturowych, ale i smakosze kuchni świata.

Nabhana czyta się świetnie i pasjami pochłania kolejne pachnące Orientem rozdziały, które niczym "Baśnie tysiąca i jednej nocy" przenoszą do zapomnianych zakamarków historii ludzkości. Jest jednak pewien aspekt pisarstwa Nabhana, który mnie męczył i momentami irytował, a mianowicie badacz w całym swoim zajmującym dyskursie pozostaje momentami po prostu sentymentalny i naiwny. Świetnie obrazuje to casus nieudolnych poszukiwań - śladów perskich i arabskich założycieli portu handlowego w chińskim narodowym muzeum morskim, czy kulturowej spuścizny Maurów we współczesnej Hiszpanii. Od dawna wiadome jest, że praktyka wymazywania obcych wpływów jest podstawą budowania tożsamości narodowej i patriotyzmu nacji dominującej. Autor zdaje się ten fakt skutecznie wypierać ze swojej świadomości, co ujmuje mu jako naukowcowi, chociaż dodaje uroku jako pisarzowi.

Niemniej każdemu szczerze polecam przygodę z "Kuminem, kakao..." - to idealnie smaczna książka na lato, którą należy zgłębiać i rozkoszować się powolutku jak pysznym daniem. Zapewniam, że dostarczy wielu doznań i przyjemnych chwil nawet tym czytelnikom, którzy niekoniecznie lubią gotować.

Łukasz Moroz

Gary Paul Nabhan "Kumin, kakao i karawana. Odyseja aromatyczna"
Przekład Barbara Gutowska-Nowak 
Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, seria: Mundus
ISBN: 978-83-233-4054-6
rok: 2016
format: B5
stron:336
oprawa: miękka 
język publikacji: Polski / Polish
Pin It
Szanowna Użytkowniczko, Szanowny Użytkowniku, zanim klikniesz „Przejdź do serwisu” lub zamkniesz to okno, prosimy o przeczytanie tej informacji. Prosimy w niej o Twoją dobrowolną zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych przez naszych partnerów biznesowych oraz przekazujemy informacje o tzw. cookies i o przetwarzaniu przez nas Twoich danych osobowych. Klikając „Przejdź do serwisu” lub zamykając okno, zgadzasz się na poniższe. Możesz też odmówić zgody lub ograniczyć jej zakres. Zgoda Jeśli chcesz zgodzić się na przetwarzanie przez Etnosystem.pl Twoich danych osobowych, które udostępniasz w historii przeglądania stron i aplikacji internetowych oraz danych lokalizacyjnych generowanych przez Twoje urządzenie, w celach marketingowych (obejmujących zautomatyzowaną analizę Twojej aktywności na stronach internetowych i w aplikacjach w celu ustalenia Twoich potencjalnych zainteresowań dla dostosowania reklamy i oferty) w tym na umieszczanie znaczników internetowych (cookies itp.) na Twoich urządzeniach i odczytywanie takich znaczników, kliknij przycisk „Przejdź do serwisu” lub zamknij to okno. Jeśli nie chcesz wyrazić zgody kliknij „Zamknij”. Wyrażenie zgody jest dobrowolne. Powyższa zgoda dotyczy przetwarzania Twoich danych osobowych do śledzenia statystyk Google Analytics czy wyświetlania Ci dedykowanych reklam.