• Marcin Polar: jeśli widz bierze głęboki oddech, znaczy, że się udało

    Marcin Polar: jeśli widz bierze głęboki oddech, znaczy, że się udało

    Paradoksalnie, żeby pokazać jaskinię - doświadczenie bycia w niej - nie należy jej do końca pokazywać. O tym jak w totalnej ciemności, pod ziemią, zachowuje się ciało, umysł i... kamera rozmawiamy z Marcinem Polarem, twórcą filmu "Harda" o eksploracji tatrzańskiej jaskini, który został wytypowany do najbliższego festiwalu Sundance.

    Czytam dalej

  • Na wszystko w życiu jest miejsce

    Na wszystko w życiu jest miejsce

    Aktualnie w muzyce Pawła Kaczmarczyka jest przestrzeń na różne style i brzmienia: od etno, przez jazz, po elektronikę oraz DJa i orkiestrę symfoniczną. Pomiędzy nimi pianista i zarazem kompozytor nie stawia granic. Podobnie jak pomiędzy tym, co minione a współczesne. Właśnie ukazała się jego najnowsza płyta „Tatra” zainspirowana folklorem góralskim i twórczością Ignacego Jana Paderewskiego. Ile przeszłości i tradycji przejął oraz przełożył na muzykę XXI wieku?

    Czytam dalej



Wielkanoc na świecie

Spis treści

W Polsce znamy święto Wielkiej Nocy pod nazwą wskazującą bezpośrednio na celebrację  dnia, w którym zmartwychwstał Jezus Chrystus. W krajach angielskojęzycznych funkcjonuje ono jednak pod nazwą "Easter". Określenie to wywodzi się najprawdopodobniej od imienia pogańskiej bogini Eostre. "Wielka Matka" lub "Wspaniała Matka" była opiekunką Saksonów, ludu Północnej Europy. Pewien uczony, żyjący na przełomie VII i VIII w., Venerable Bede, wysnuł teorię, że święto takie czciło nie tylko samą osobę bogini, ale rozkwit wiosny (stąd imię Eostre od starożytnego słowa "eastre"). Obchody świąt wiosennych w wielu miejscach na świecie miały związek nie tyle z bóstwami pogańskimi, a później ze zmartwychwstaniem Chrystusa, co uczczeniem równonocy wiosennej. Wiele z tradycji pogańskich czy ludowych przeszło naturalnie do obchodów chrześcijańskiej Wielkanocy. Jak wygląda Wielkanoc na świecie?

AFRYKA


W Afryce Święta Wielkanocne obchodzone są w sposób podobny, jak w większości krajów i społecznościach chrześcijańskich. W Afryce żyje ok. 70 mln. wyznawców religii chrześcijańskiej, a ponieważ Afrykańczycy w większości przywiązują ogromną wagę do swego duchowego rozwoju, jak i tradycji i wierzeń, święta te są dla nich szczególnie ważne. Obchody Wielkiej Nocy zawierają w sobie udział nie tylko w samych sobotnio – niedzielnych uroczystościach, ale także w modlitwach Wielkiego Czwartku i Wielkiego Piątku. Wigilia Wielkanocy w afrykańskich chrześcijańskie parafie organizują jednak tradycyjne nabożeństwa i święto Wigilii Wielkanocy o wcześniejszej porze, niż chociażby w krajach europejskich. Ze względu na brak dobrego oświetlenia w nocy i wcześnie zapadający o tej porze zmrok, najważniejsze uroczystości Wielkiej Soboty rozpoczynają się tego dnia około godziny trzeciej po południu, a kończą około godziny szóstej.

Z okazji Wielkanocy, kościoły (lub domy modlitwy) ubierane są tak zwanymi "vitenge"  i "kanga". Dekoracje te, tworzone w kształty motyli, wykonywane są z kwiatów i liści bananowca i innych tego typu elementów. 

W trakcie nabożeństwa i modlitwy, chrześcijańskim międzynarodowym hymnom i pieśniom akompaniują afrykańskie bębny. Tego dnia można także usłyszeć, jak afrykańskie kobiety wykonują tzw. "kigelegele" – okrzyki w bardzo wysokim rejestrze. Po modlitwie w kościele, Afrykańczycy wychodzą przed budynek, aby tańcem, śpiewem i zabawą oddać cześć Bogu i wyrazić swoją radość.

Różne parafie chrześcijańskie w Afryce preferują różne tradycje świętowania. Po nabożeństwie społeczność rozchodzi się do swoich domostw na posiłek, gromadzą  się cale rodziny z przyjaciółmi lub wszyscy zostają w pobliżu kościoła i spożywają wspólnie przygotowane potrawy. W obydwu przypadkach wielkosobotniej kolacji towarzysza śpiewy i muzyka oraz taniec.

Tego dnia afrykańscy chrześcijanie dzielą się specjalnym posiłkiem ze swymi niechrześcijańskimi braćmi. Rodziny odwiedzają się nawzajem spożywają wspólnie specjalnie przygotowaną potrawę – gotowany ryż z kawałkami kurczaka lub innym mięsem. Ludy afrykańskie bardzo rzadko spożywają mięso, ze względu na jego wysoką cenę, dlatego też w święto Wielkiej Soboty i Wielkanoc nie obowiązuje – jak w Europie – post od pokarmów mięsnych.

W tym miejscu warto wspomnieć  o ortodoksyjnym Kościele Etiopskim. Jego wyznawcy poszczą przez 55 dni przed Wielkanocą, przez cały ten czas biorą udział w codziennych popołudniowych modlitwach. W Wielką Sobotę i Wielką Niedzielę Etiopczycy na nabożeństwa udają się wczesnym rankiem, aby następnie zasiąść do wspólnych posiłków. Świętom Wielkanocnym w Etiopii towarzyszą także prezenty. Otrzymują je głównie dzieci – są to podarunki robione własnoręcznie przez członków rodziny lub przyjaciół. Świąteczny charakter podkreślają także ubiory – Etiopczycy ubierają się w swoje najlepsze, specjalnie na tę okazję przygotowane lśniąco-białe szaty. Sobotnią noc spędzają na modlitwie w kościele, gdzie czuwają aż do godziny trzeciej nad ranem, kiedy jeden z księży ogłasza, że Chrystus zmartwychwstał.

Ciekawostką jest także, że to właśnie afrykański papież (pierwszy czarnoskóry władca Stolicy Piotrowej), Papież Wiktor (obejmował tron Papieski w latach 189 – 199 n.e.) postulował i wprowadził zasadę corocznego obchodzenia Wielkanocy w Niedzielę.

AUSTRALIA

Australia jest krajem, a właściwie kontynentem, wybitnie wielokulturowym, dlatego wymieszało się tu kilka tradycji wielkanocnych. W Niedzielę Palmową, wierni udają się do kościołów najczęściej z prawdziwymi tradycyjnymi (najczęściej świeżymi) liśćmi palmowymi. Niektóry robią również własnoręcznie z twardszych liści tych drzew krzyże, które święcą podczas nabożeństwa w kościele. Palmy i krzyże pali się, a otrzymany popiół przechowuje do przyszłego roku. Jest on używany do symbolicznego posypania głów wiernych podczas Środy Popielcowej, rozpoczynającej okres Wielkiego Postu.

W Australii zachował  się zwyczaj Ostatków (Shrove Tusesday). Dzień ten poprzedza Środę Popielcową, a co za tym idzie – Wielki Post. W czasach, gdy chrześcijanie faktycznie pościli przez 40 dni przed Wielkanocą  i ograniczali spożywanie niektórych potraw (np. mleka, jaj, mięsa itp.), Ostatki miały nie tyle wyraz symboliczny, co praktyczny. Tego dnia zjadano wszystko, co nie przetrwałoby długiego okresu postu i mogłoby się zepsuć. Stąd też powstał zwyczaj smażenia naleśników – ta potrawa była najprostszą, która pochłaniała wszystkie psujące się produkty. Zwyczaj „Dnia Naleśnika” (Pancake Day) jest kultywowany także dziś – Australijczycy chętnie dzielą się ze sobą naleśnikami, składając sobie życzenia, umawiają się na wspólne ich smażenie i organizują ostatkowe imprezy. W ostatnich latach szczególną popularnością cieszą się także akcje charytatywne, w których dochód ze sprzedaży świątecznych naleśników przekazywany jest na cele dobroczynne.

Okres Wielkiego Postu oraz nabożeństwa Wielkiego Czwartku i Wielkiego Piątku mają taki sam wymiar symboliczny i obrzędowy, jak w większości kościołów chrześcijańskich na całym świecie. Do samego okresu Wielkanocy (od Wielkiego Piątku do Poniedziałku Wielkanocnego), większość Australijczyków podchodzi bardziej „wakacyjnie” niż chociażby chrześcijanie w Polsce. Czterodniowy "Długi Weekend Wielkanocny" wykorzystują na rodzinne wyjazdy, odwiedziny przyjaciół i dalszej rodziny.

Zwyczajem wielkanocnym jest jedzenie słodkich bułeczek udekorowanych symbolem krzyża. Bułeczki te ("hot cross buns") wypieka się razem z suszonymi owocami, a w ostatnich latach – z masą czekoladową. Zwyczaj ten przywędrował do Australii wraz z Anglikami. Innym „słodkim zwyczajem” są świąteczne czekoladowe jajka. Tak jak w wielu miejscach na świecie, i w Australii dzieciom odrzuca je w wielkanocny poranek Króliczek Wielkanocny. A raczej… Wielkanocny Wielkouch. Ze względu na szkody gospodarcze, jakie australijskie króliki i zające wyrządzają rolnikom na tym kontynencie, futrzaki te nie cieszą się w tym kraju sympatią. Stąd też w 1991 roku ruszyła anty-królikowa kampania, która postulowała zastąpienie królika australijskim zwierzątkiem, wyglądem zbliżonym do tamtego. Wielkouch króliczy (ang. bilby) częściowo wyparł ze Świąt królika, w Australii znaleźć można zatem wielkouchy z czekolady, a dzieci słuchają opowieści o dzielnym wielkouchu Burra Nimu. Prawie, jak w Wigilię Bożego Narodzenia - "Opowieści Wigilijnej".

Okres wielkanocny jest dla Australijczyków czasem bardzo ciepłym, choć deszczowym. Iście letnia pogoda skłania ich zatem do świętowania w ogrodach i na wolnym powietrzu. Najpopularniejszą formą świątecznych obiadów jest grillowanie – przyrządza się różne rodzaje mięs oraz ziemniaki, warzywa i… dynię.

Tradycyjną imprezą  wielkanocną w Australii jest Sydney Royal Easter Show. Podczas dwutygodniowego festynu, który „okala” czas świąteczny, stowarzyszenia i różnorodne organizacje zajmujące się życiem i gospodarką wiejską, promują swoją działalność i produkty lokalne. Festyn, odbywający się tradycyjnie w Sydney Olympic Park, to także okazja dla odwiedzających do obejrzenia występów cyrkowych, wysłuchania koncertów lokalnych zespołów, a nawet wzięcia udziału w rodeo (Sydney Royal Rodeo). Obok tej ogólnokrajowej imprezy, Australijczycy w tym okresie biorą udział w innych festiwalach stricte muzycznych – National Folk Festival (Canberra), East Coast International Blues & Root Festival (Byron Bay) czy Australian Gospel Music Festival (Toowoomba). Jednym z festiwali o najbardziej regionalnym programie jest Bendigo Easter Festival (Bendigo).

Wielkanoc w Australii to także oficjalna wielka inauguracja sezonu sportów letnich. Organizowane są  mecze footbolowe, wyścigi konne, wyścigi jachtów i zawody żeglarskie, a w miasteczku Stawell – zawody lekkoatletyczne Eater Stawell Gift. Tradycja tych zawodów sięga roku 1878.

{youtube}NFHcUbMaq-E{/youtube}

AMERYKA POŁUDNIOWA

Ameryka Południowa to kontynent wielokulturowy. Choć ludność większości państw w większości ma hiszpańskie korzenie, a językiem urzędowym jest właśnie hiszpański (oprócz angielskojęzycznej Gujany i niderlandzkiego Surinam), to kultura, tradycje, obyczajowość, a przede wszystkim mentalność mieszkańców kontynentu jest bardzo zróżnicowana. Różnorodność tę widać między innymi w sposobie obchodzenia międzynarodowych świąt, takich jak Wielkanoc.

ARGENTYNA

Obchody Wielkiej Nocy w Argentynie są podporządkowane tradycjom chrześcijańskim i głębokiej religijności tego narodu. Jednym z ważnych dni tego czasu jest oczywiście Niedziela Palmowa (Domingo de Ramos, czyli dosłownie „Niedziela Gałązek”). W tym dniu wierni święcą przyniesione ze sobą gałązki oliwne, które z wyglądu nie mając nic wspólnego z naszymi świątecznymi palmami, a bardziej nawiązują do liści palmowych z Jerozolimy. 

Podczas Semana Santa (Świętego Tygodnia, Wielkiego Tygodnia) Argentyńczycy pielgrzymują do Tandil, miasta położonego dwie godziny drogi od Necochea. Tam wierni biorą  udział w modlitwach i rozważaniach pasyjnych na Via Crucis. Jest to „trasa” przedstawiająca tradycyjne stacje Drogi Krzyżowej w formie wielkich rzeźb kamiennych.

{youtube}aP6360BpAQQ{/youtube}

Argentyńczycy raczej nie przestrzegają  wstrzemięźliwości od pokarmów mięsnych w trakcie Wielkiego Tygodnia. Tradycyjnie jednak przyrządza się „empanadas de vigilia” – rodzaj pierogów z nadzieniem z tuńczyka lub warzyw, które podaje się w dni Triduum Paschalnego z rybami i innymi lekkimi potrawami. Tradycyjną potrawą na Wielki Piątek (Viernes Santo) jest „bacalao”, czyli duszony solony dorsz (lub potrawka z dorsza), czasami podawany z ciecierzycą.

W dzień Wielkiej Nocy cała rodzina zbiera się na wspólny posiłek, podczas którego najczęściej podawane jest pieczone jagnię. Lubiana i chętnie kultywowana jest tradycja szukania w domu ukrytego dużego czekoladowego jajka, lub mniejszych jajeczek z zabawkami dl dzieci (świąteczne jajka to „huevo de Pascua”). Inną tradycją jest wypiekanie specjalnego chleba, przybranego słodyczami, kawałkami czekolady i kandyzowanymi owocami.

¡Felices Pascuas!

BRAZYLIA

Wielkanoc w Brazylii przypada na porę jesienną. Tuż przed Środą Popielcową ulicami Rio de Janeiro przechodzi kolorowa parada. Występami tętniącymi muzyką, śpiewem i tańcem kończy się okres karnawału. W Niedzielę Palmową (Domingo de Ramos) w kościołach święcone są wiązanki kwiatu „macela” (Achyrocline satureioides, kwitnie tylko w okresie Wielkiego Postu), a w Wielki Czwartek kapłan obmywa stopy dwunastu wiernym, na pamiątkę gestu wykonanego przez Jezusa (br. lava-pés – obmycie stóp). Wielki Piątek jest jednym z najważniejszych punktów Świąt. Tego dnia kobiety niosące obraz Nossa Senhora das Dores („Dziewicy Boleści”) spotykają się z procesją mężczyzn niosących obraz Nosso Senhor dos Passos (Chrystusa uginającego się pod krzyżem). Piątkowa procesja (Procissão do Encontro) czasami zawiera także tzw. „Lament Weroniki” (Canto da Verônica) – pieśń śpiewaną przez kobiety, nawiązującą do historii św. Weroniki..

{youtube}sOPHzV9JMH0{/youtube}

Wigilia Paschalna (Vigília Pascal) to nabożeństwo, które w Brazylii odbywa się od zmroku w Wielką Sobotę aż do świtu w Niedzielę Wielkanocną. Nad ranem rozpoczyna się Liturgia Światła – rozpalany jest ogień, od którego zapal się nową Świecę Paschalną. Jedną z najpiękniejszych i najciekawszą tradycją jest dekorowanie ulic na niedzielną procesję kolorowymi „dywanami”. Dywany te, to gigantyczne obrazy i ornamenty tworzone wprost na ulicach z fragmentów drewnianych, kwiatów i innych roślin, nasion itp., w nocy przed niedzielną procesją. 

Wśród tradycyjnych potraw wyróżnia się „pacoca” – masa tworzona ze zmiksowanych orzechów, cukru i suszonych owoców oraz lipowe ciasto wielkanocne, pieczone w kształcie pierścienia.

PERU

W Peru chrześcijanie swój  żal za grzechy i Wielkotygodniowe umartwienie pokazują w bardzo „artystyczny” sposób. Na ulicach rozpościerają się, podobnie jak w Boliwii, kwiatowe dywany, czy raczej ogromne obrazy, nawiązujące do tematyki pasyjnej. Po dywanach tych w Wielką Środę przechodzą dwie procesje – z wizerunkiem Matki Boskiej i św. Jana oraz z Jezusem Chrystusem. Obrazy „pozdrawiają się” na głównym placu miasta. W oknach wywieszane są symboliczne „bolejące serca”, świątynie rozświetlają tysiące świec, a Peruwiańczycy starają się rozmyślać nad męczeńską śmiercią Chrystusa, wyczekując Jego zmartwychwstania.

{youtube}yDprgUMqDI8{/youtube}

Mieszkańcy tego kraju starają  się przestrzegać postu – w czasie Wielkiego Postu ograniczają spożywanie pokarmów, a w Wielki Piątek nie jedzą mięsa. Wtedy też na peruwiańskich stołach pojawia się „piątkowa zupa” (Chupe de Viernes). Gotowana jest na rakach, z dodatkiem warzyw, ziemniaków i sera. Powodzeniem cieszą się także słodkie desery – „mazamorra morada” (rodzaj galaretki z owoców, usztywnianej skrobią z czerwonej kukurydzy) i pudding ryżowy. W dzień wielkanocny jada się „zupę sześciu mięs” (Arequipa), gotowaną na wołowinie, jagnięcinie, wieprzowinie, mięsie suszonym oraz mięsie kurczaka i gęsi z dodatkiem ziemniaków i warzyw. 

Wczesnym rankiem w Wielkanoc można także usłyszeć na ulicach miast gwarne grupy, które niosą figurę – lalkę symbolizująca Judasza. Symbolicznie postać tę pali się lub wiesza za granicami miasta.(JM)

Wielkanoc we Włoszech, Hiszpanii i Japonii - czytaj dalej

  • Małe swobody i wielkie tęsknoty Irańczyków

    Porywająca opowieść o pozornie nieprzystępnych ludziach, którzy okazują się mistrzami gościnności. Dziennikarz i podróżnik Stephan Orth, wyrusza w niecodzienną wyprawę, podczas której gubi przywieziony z Europy bagaż stereotypów. Ujmujący Persowie odkrywają przed nim swoje sposoby na obchodzenie rygorów totalitarnego reżimu. Orth błyskotliwie i z humorem relacjonuje swoje przygody: od potyczki z władzami o przedłużenie wizy przez bikini party w pobożnym Meszhedzie, po 10-dniowe udawane małżeństwo. Ponadto rozwiązuje dwie zagadki: jak miejscowym udaje się kupić w aptece wódkę i dlaczego tak kochają zespół Modern Talking.

    Czytam dalej

  • 4. Orientalny Baza Świąteczny w Muzeum Azji i Pacyfiku

    Już po raz czwarty Muzeum Azji i Pacyfiku zaprasza na Orientalny Bazar Świąteczny, który odbędzie się w sobotę 9 grudnia 2017 r,. w godz.11.00-20.00 w siedzibie Muzeum w Warszawie. 

    Czytam dalej

  • "Droga Aszera" reż. Matan Yair

    "Droga Aszera" to prezentowana w sekcji ACID 70. MFF w Cannes polsko-izraelska koprodukcja, według scenariusza reżysera Matana Yaira, ze zdjęciami Bartosza Bieńka. Film zdobył trzy nagrody na MFF w Jerozolimie oraz osiem nominacji do nagród Izraelskiej Akademii Filmowej. 17. listopada wejdzie do polskich kin dzięki dystrybucji Aurora Films.

    Czytam dalej

  • Terra Italiana - jesienna edycja Festiwalu Kina Włoskiego

    Startuje druga edycja Festiwalu Kina Włoskiego – Terra Italiana. W dniach 23-26 listopada w warszawskim Kinie Luna odbędzie się prawdziwe święto włoskiej kinematografii. W programie najnowsze produkcje włoskie prosto z Festiwalu Filmowego w Wenecji oraz każdego dnia spotkania z reżyserami i aktorami.

    Czytam dalej

  • 11. Azjatycki Festiwal Filmowy "Pięć Smaków"

    Festiwal Filmowy Pięć Smaków to coroczny przegląd kina z Azji Wschodniej, Południowo-Wschodniej i Południowej. Od jedenastu lat prezentuje premierowo najnowsze, starannie wyselekcjonowane filmy z krajów regionu, a także klasyczne dzieła azjatyckich archiwów, retrospektywy wybranych twórców oraz przeglądy kinematografii narodowych. Impreza skupiona początkowo wyłącznie na filmach wietnamskich ewoluowała do corocznego przeglądu kina z Azji Wschodniej i Południowo-Wschodniej, jedynego takiego w kraju.

    Czytam dalej

Szanowna Użytkowniczko, Szanowny Użytkowniku, zanim klikniesz „Przejdź do serwisu” lub zamkniesz to okno, prosimy o przeczytanie tej informacji. Prosimy w niej o Twoją dobrowolną zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych przez naszych partnerów biznesowych oraz przekazujemy informacje o tzw. cookies i o przetwarzaniu przez nas Twoich danych osobowych. Klikając „Przejdź do serwisu” lub zamykając okno, zgadzasz się na poniższe. Możesz też odmówić zgody lub ograniczyć jej zakres. Zgoda Jeśli chcesz zgodzić się na przetwarzanie przez Etnosystem.pl Twoich danych osobowych, które udostępniasz w historii przeglądania stron i aplikacji internetowych oraz danych lokalizacyjnych generowanych przez Twoje urządzenie, w celach marketingowych (obejmujących zautomatyzowaną analizę Twojej aktywności na stronach internetowych i w aplikacjach w celu ustalenia Twoich potencjalnych zainteresowań dla dostosowania reklamy i oferty) w tym na umieszczanie znaczników internetowych (cookies itp.) na Twoich urządzeniach i odczytywanie takich znaczników, kliknij przycisk „Przejdź do serwisu” lub zamknij to okno. Jeśli nie chcesz wyrazić zgody kliknij „Zamknij”. Wyrażenie zgody jest dobrowolne. Powyższa zgoda dotyczy przetwarzania Twoich danych osobowych do śledzenia statystyk Google Analytics czy wyświetlania Ci dedykowanych reklam.
Więcej informacji Przejdź do serwisu Zamknij